Η ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΕΠΙΓΕΥΣΗ ΤΟΥ «ΕΞΩΣΤΗ»

Ο «Εξώστης» από τις εκδόσεις Κίχλη δεν είναι μόνο ένα ωραίο μυθιστόρημα, αλλά και ένα ωραίο βιβλίο. Πράγμα πολύ σημαντικό. Το διάβασα μη έχοντας ιδέα για το μυθιστόρημα, έχοντας όμως εντύπωση για το αντικείμενο.

Το μυθιστόρημα είναι πολύ σύντομο· τόσο σύντομο που το διάβασα στο καφέ δίπλα στο βιβλιοπωλείο από όπου το αγόρασα. Δεν γνώριζα απολύτως τίποτα για τον Νίκο Καχτίτση κι έτσι η δυτικότροπη γραφή μού προκάλεσε περιέργεια. Η ιστορία μού φάνηκε να ακολουθεί την αγγλική παράδοση των «μυθιστορημάτων χωρίς περιπέτεια» (unadventurous novels) όπου τίποτα δε συμβαίνει κι όμως συμβαίνουν όλα. Η ματιέρα του Καχτίτση είναι τελικώς ο συγκερασμός αυτής της παράδοσης και λίγων χαρακτηριστικών από τη λευκή αφρικανική αφήγηση, όπως εκφράζεται από την ελληνική γλώσσα. Το αποτέλεσμα είναι πράγματι γοητευτικό ως μιγαδικό.

Τελειώνοντας την ανάγνωση, δεν μπορεί κανείς παρά να κλείσει το μάτι στον Νίκο Καχτίτση. Αν έχει κάποια σημασία, ο «Εξώστης» έχει μεταμοντέρνα επίγευση: επιθυμία για απανωτή δεύτερη ανάγνωση, προσωρινό θάμβος οράσεως, αναζήτηση κάποιου νοήματος κ.λπ. Ωστόσο, μπορεί να αντληθεί απόλαυση και χωρίς μελέτη, χωρίς αντίληψη. Αυτό κι αν είναι επίτευγμα.

Οι εκδόσεις Κίχλη έχουν κάνει μια καθοριστική επιλογή. Έχουν συμπεριλάβει στο βιβλίο ένα κριτικό κείμενο του Γιάννη Δημητρακάκη· ένα χρήσιμο γλωσσάρι που εμβαθύνει την προσέγγιση του μέσου αναγνώστη, έναν οδηγό ανάγνωσης (ο δυνατός αναγνώστης μπορεί να μην τον χρειάζεται, αλλά ίσως τον απολαύσει εξίσου). Πρόκειται για μια παρουσίαση των τεχνικών της επανόρθωσης και της αποσιώπησης που χτίζουν τον αναξιόπιστο αφηγητή. Κι έτσι συμβαίνει η κλειδαριά να περιέχει η ίδια το κλειδί που θα την ξεκλειδώσει. Συνεπώς, δεν υπάρχουν πολλά που χρειάζεται να πει κανείς για το βιβλίο: τα λέει όλα από μόνο του. Θέλω μόνο να παρατηρήσω πώς η θηλυκότητα των δύο αφηγηματικών τεχνικών αναδεικνύει την ιστορία του Νίκου Καχτίτση. Γίνεται, τρόπον τινά, μια ιστορία που αγαπάει τις ιστορίες: μια ομοφυλόφιλη ιστορία.

Ρωμανός Σκλαβενίτης-Πιστοφίδης