ΣΟΝΕΤΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΟΡΑΣ: ΕΝΑΣ ΤΡΥΦΕΡΟΣ ΚΥΝΙΣΜΟΣ

Με μια πρώτη ανάγνωση των «Σονέτων της Συμφοράς» θα ήταν απόλυτα δικαιολογημένος κανείς να αποφανθεί: Μια κυνική ποιητική αυτό-βιογραφία. O ποιητής χωρίς φόβο, αλλά με πάθος κάνει τη ζωή του ποίηση. Μια έντεχνη προσωπική κατάθεση που αιφνιδιάζει και διεγείρει. Κάθε «σονέτο» (ας το αποκαλέσω κι εγώ έτσι, αφού έτσι το αποκαλεί ο δημιουργός του) και ένα «οικείο κακό» (θυμήσου την αρχαία ελληνική τραγωδία που ‘χει σαν θέμα της τις οικογενειακές συμφορές). Κάθε σονέτο μια μικρή βόμβα, ένα σκάνδαλο. Κάθε σονέτο – παρά την πεζολογική γραφή του – διαθέτει μουσικότητα. Κάθε σονέτο σε σφάζει με το βαμβάκι – χαριτολογώντας ευγενικά λέει σκληρές αλήθειες. Ο ποιητής πιο πολύ προκαλεί και αποκαλύπτει, παρά κρύβει, δια της υπαινικτικής και νεωτερικής γραφής που υιοθετεί. Ίσως γιατί έχει επιλέξει να συναντηθεί με τη δική του κάθαρση που θα τον λυτρώσει από πολλά, ή απλά θέλει να ξορκίσει γεγονότα και καταστάσεις της ζωής του που για χρόνια τον στοιχειώνουν.

Τα στάδια της ζωής (μπορεί και της τέχνης ) του Χάρη Βλαβιανού ξεδιπλώνονται μέσα από το έργο του σαν σκηνές κινηματογραφικής ταινίας. Το κάθε ένα από τα εβδομήντα πέντε «σονέτα» αποτελεί μια ξεχωριστή σκηνή – με δικό της εσωτερικό ρυθμό – που σηματοδοτεί και ένα επεισόδιο ζωής. Ωστόσο, ο αναγνώστης έχει την αίσθηση της ενότητας – σαν να διάβασες ένα και μόνο ποίημα, όχι εβδομήντα πέντε. Φαίνεται πως ο ποιητής κρυμμένος πίσω από την περσόνα του – πώς αλλιώς – δημιουργεί εκμεταλλευόμενος θεματικά τη ζωή του και όχι επινοώντας μια ζωή ως θέμα για την ποίησή του. Τελικά το μοναδικό θέμα του έργου είναι ο δημιουργός του. Ο ποιητής ένα άγαλμα στο κέντρο του ποιητικού του σύμπαντος! Ο ποιητής που παλεύει με τον άνθρωπο και συνυπάρχει κιόλας. Μοιάζει πολύ… «προσωπική» ποίηση ετούτη – παρόλο που «ντύνεται» με φιλοσοφικά και λόγια στοιχεία και ευφυείς πνευματικές τοποθετήσεις και χαρακτηρίζεται από έντονη και πλούσια διακειμενικότητα (συνομιλία με άλλα έργα και συγγραφείς).

Ωραία. Και γιατί λοιπόν να μας αφορά μια τέτοια ποίηση; H απάντηση είναι η εξής: Γιατί αριστοτεχνικά σχεδόν ο Βλαβιανός μετουσιώνει την ατομική εμπειρία σε καθολική. Αποστασιοποιείται από τα γεγονότα της ζωής του εν τέλει και καταφεύγει σε αντικειμενικές περιγραφές και αφηγήσεις, κάτι που προκαλεί αισθητική συγκίνηση και διανοητική ηδονή. Εισάγει τον αναγνώστη στα υποβλητικά και ωραία σκηνοθετημένα περιβάλλοντα «των σονέτων» καταφέρνοντας να τον μυήσει στις εμπειρίες του. Χρησιμοποιεί πολύ ιδιαίτερα και προσεγμένα τα σημεία στίξης για να αναδείξει το νόημα (ή και να δημιουργήσει το νόημα) καθώς και το β΄ ενικό πρόσωπο για να προσδώσει δραματικότητα και να επιτείνει τους σατιρικούς και σαρκαστικούς τόνους.

Μετά από κάθε σονέτο νιώθεις ότι ο ποιητής σου κλείνει το μάτι ειρωνικά, ενώ μαγικά σχεδόν «σε έχει κάνει να αισθανθείς», σε έχει κάνει κοινωνό της αλήθειας και της εμπειρίας του, γεμίζοντας την ψυχή σου με τρυφερότητα.

Ασημίνα Ξηρογιάννη