ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ: Ο ΚΑΜΠΟΣ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΧΟΥΑΝ ΡΟΥΛΦΟ

Μύθος και ρεαλισμός. Πάθη, δοξασίες, μόχθος, όνειρα. Ο Ρούλφο έζησε για χρόνια στη μεξικανική επαρχία στο πλευρό των ιθαγενών. Βίωσε με τρόπο αυθεντικό την καθημερινότητα των εκτοπισμένων αυτών ψυχών σε μέρη άνυδρα, εκεί που ο ήλιος είναι πηγή δυστυχίας.  

Είναι η γλώσσα του συγγραφέα που κυριαρχεί. Ιδιαίτερη, σχεδόν προφορική, σύνθετη στην απλότητά της. Μοιάζει με διήγηση από το απροσδιόριστο παρελθόν. Στη σκια της ο αφηγηματικός σπόρος συναντά τις ικανές συνθήκες για να καρπίσει και να προετοιμάσει το έδαφος για το ταξίδι του Χουάν Πρεσιάδο στην Κομάλα. Οικονομία στις λέξεις στα όρια της εμμονής. Ο δημιουργός δεν επιθυμεί τίποτα το περιττό.  

Ανάμεσα στις γραμμές συναντά κανείς στοιχεία ιστορικά και λαογραφικά, ο Ρούλφο όμως αρνείται το ρόλο του ιστορικού και του ανθρωπολόγου, αποφεύγει τη στράτευση και επιμένει στο λογοτεχνικό αποτέλεσμα. Δεν παραβλέπει τη σημαντικότητα της Ιστορίας αλλά την αφήνει να λειτουργήσει υπόγεια, δεν κρύβεται πίσω από εκείνη. Ανοίγει έτσι το δρόμο στους επόμενους συγγραφείς με χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα τον Κάρλος Φουέντες.

Η ζωή στον κάμπο είναι σκληρή, απουσιάζει η λάμψη του αστικού τοπίου, τα γραφικά χωριουδάκια και οι φιλόξενοι κάτοικοι δε χωρούν στις σελίδες του Ρούλφο. Μήτε ωραιοποίηση μήτε αγιοποίηση. Τόπος αφιλόξενος, αγώνας για επιβίωση. Οι χαρακτήρες των διηγημάτων έχουν μια αρχετυπική υπόσταση, ένα ακόμα σημείο στο οποίο ο μύθος συναντά αρμονικά το ρεαλισμό.

Η επανάσταση, η βία και ο θάνατος αποτελούν το θεματικό τρίπτυχο που συνδέει τα δεκαεφτά διηγήματα που αφήνουν στον αναγνώστη την αίσθηση ενός έργου ενιαίου με αρχή, μέση και τέλος. Απαισιόδοξο και αρνητικό στο δρόμο για την κάθαρση. Τα ζεύγη των αντιθέσεων, σε πρώτο επίπεδο, φαντάζουν άνισα, κυριαρχεί ο θάνατος, η ενοχή, η ματαιότητα, η βία, το μίσος, το όχι. Είναι τέτοια όμως η γραφή του Ρούλφο που καταφέρνει αναπόφευκτα να οδηγήσει τον αναγνώστη στην απέναντι όχθη, όχι με τον εύκολο τρόπο, χωρίς χάδια και φιλαυτίες αλλά μέσα από το ρεαλισμό και την ανάγκη για έκφραση.

Με μία συλλογή διηγημάτων και ένα μυθιστόρημα κατάφερε (όσο κλισέ και αν ακούγεται) να εκφράσει όσα άλλοι συγγραφείς δεν κατάφεραν σε δεκάδες έργα. Και μπορεί ο ίδιος να υπέγραψε μόνο δύο έργα αλλά θα πρέπει να του αποδοθεί το μερίδιο που του αναλογεί στην πορεία της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας στο δρόμο προς την παγκόσμια αποδοχή και αναγνώριση.

Καλογερόπουλος Γιάννης

http://no14me.blogspot.gr/