Ο ΚΟΡΤΟ ΜΑΛΤΕΖΕ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΣΑΝ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ

Ο Κόρτο Μαλτέζε είναι κάτι σαν τον Χριστό. Ο αιλουροειδής ναυτικός που τρύπωσε στον εγκέφαλο του Hugo Pratt μέσα στο τρένο της διαδρομής Γένοβα-Παρίσι διαχώρισε τα καρτούν σε π.Κ. και μ.Κ. : προ Κόρτο και μετά Κόρτο.

Η ιδιοφυία του Hugo Pratt δεν ήταν μόνο ζωγραφική, αλλά και λογοτεχνική. Οι ιστορίες του Κόρτο Μαλτέζε είναι ίσως τα πρώτα κόμικς που ξεφεύγουν από τον μανιχαϊστικό κόσμο του καρτούν. Δεν υπάρχει Πίτερ-Παν και Κάπταιν-Χουκ· ο Κόρτο Μαλτέζε είναι και ο Πίτερ-Παν και ο Κάπταιν-Χουκ μαζί. Μοιάζει λίγο με τον Σάμιουελ Σπέιντ του Ντάσιελ Χάμετ.

Ο Κόρτο Μαλτέζε εμφανίζεται για πρώτη φορά στην ‘Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας’, μέσα σε ένα σύμπαν φτιαγμένο από τη Βίβλο, τους Αγρίους των νησιών του Ειρηνικού, τους Βρετανούς αποίκους, τους Αυστραλούς ναυαγούς, τον πόλεμο και τον ωκεανό· τον ωκεανό, που δεν είναι πάντοτε ειρηνικός.

Τα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού φαίνονται σαν μια ιδρωμένη, υγρή ουτοπία. Οι Πολυνήσιοι, οι Μελανήσιοι, οι Βρετανοί, οι Γερμανοί, οι Πορτογάλοι, οι Ινδονήσιοι, οι Γάλλοι πλέουν γύρω από τα Φίτζι, τη Γουϊνέα και την Ταϊτή. Τρώνε μαζί, μιλάνε στην ίδια γλώσσα, καπνίζουν μαζί, συνωμοτούν παρέα. Οι ξυπόλητοι μαυριδεροί ντόπιοι με τα ακόντια και τις φούστες από φύλλα μπανανιάς συνδιαλέγονται με τους λευκοντυμένους Βρετανούς ναύτες με τα γυαλιστερά λουστρίνια. Η αποικιοκρατία δεν ήταν μόνο η απομύζηση του φυσικού τους πλούτου κι ο Hugo Pratt το γνωρίζει πολύ καλά: το γνωρίζει από μέσα.

Ο Hugo Pratt γεννήθηκε ένα καλοκαιρινό πρωινό του 1927 στο Ρίμινι της Ιταλίας, μέσα σε ένα σπίτι ιταλικό και άλλο τόσο αγγλικό, τουρκικό και εβραϊκό. Λίγο πριν κλείσει τα 9 του χρόνια μετακόμισε με τον πατέρα του στην ιταλική αποικία της Αβησσυνίας, όπου 5 χρόνια αργότερα συμμετείχε στα στρατιωτικά σώματα της Αβησσυνίας, της Ιταλίας, της Βρετανίας, της Σενεγάλης, της Γαλλίας. Η ζωή ενός 14χρονου αγοριού στο στρατό πρέπει να ήταν επεισοδιακή. Παρόλ’ αυτά, η ηλικία του τού έδωσε τη δυνατότητα να αναμειχθεί με τον ντόπιο πληθυσμό, να κάνει φίλους και να μάθει τη γλώσσα· ευκαιρία που οι γηραιότεροι αποικιοκράτες συνήθως δεν είχαν. Άλλωστε, η αποικιοκρατία σπάνια βιώθηκε ομαλά· συχνότερα την έβλεπαν σαν εισβολή.

Τα κόμικς του Hugo Pratt είναι γεμάτα από την κοσμοπολίτικη ζωή της αποικιοκρατίας. Ο Κόρτο Μαλτέζε έχει περιπέτειες στην Πολυνησία, στην Αφρική, στη Βενετία, στο Μπουένος Άιρες, στη Σιβηρία, στην Καραϊβική, στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν. Ο ίδιος ο Hugo Pratt έζησε στην Αφρική, έπειτα στο Παρίσι, στην Αργεντινή, στη Βραζιλία, ύστερα στο Λονδίνο, ξανά στην Ιταλία, για να καταλήξει στην Ελβετία, γύρω από τη λίμνη της Γενεύης. Οι αναλογίες είναι οφθαλμοφανείς: ο Κόρτο Μαλτέζε ήταν ο Hugo Pratt και ο Hugo Pratt ήταν ο Κόρτο Μαλτέζε.

Ο Hugo Pratt τράβηξε το μοχλό και εκτροχίασε την τέχνη των κόμικς. Είναι, όμως, σπουδαίος και για κάτι ακόμα: για την πρωτοφανή του νηφαλιότητα απέναντι στην αποικιοκρατία, για τον λιτό ανθρωπισμό του. Δεν ήταν, απλώς, ένας πολίτης του κόσμου· ο Hugo Pratt, o Κόρτο Μαλτέζε ήταν παγκόσμιος πολίτης.

Ρωμανός Σκλαβενίτης-Πιστοφίδης