ΤΥΧΑΙΑ ΕΙΣΟΔΟΣ

Η «Τυχαία Είσοδος» είναι μια ιστορία για αγρίους. Ο Σπύρος Γκύρας γεννήθηκε την ημέρα της δολοφονίας του Ρόμπερτ (Μπόμπι) Φράνσις Κένεντι. Στη λογοτεχνία, όπου λίγα πράγματα είναι τυχαία, μία τέτοια σύμπτωση θα ήταν καθοριστική για τη ζωή του ήρωα. Όντως, ο ερασιτέχνης των ραδιοκυμάτων Γκύρας λαμβάνει τυχαία ένα αριθμητικό μήνυμα και, προσπαθώντας να το αποκρυπτογραφήσει, εκτυλίσσει ένα κουβάρι που αρχικώς τον οδηγεί στον Σιρχάν Σιρχάν (δολοφόνο του Μπόμπι Κένεντι) και τελικώς στον ίδιο του τον εαυτό. Το κουβάρι ωστόσο δεν αποτελείται από αληθινό νήμα· αντιθέτως συντίθεται από την ύλη των ονείρων: την ίδια ύλη που χαλκεύει τα σενάρια του Χόλυγουντ. Όπως και στις ταινίες, η ιστορία έχει κενά, ο ήρωας συναντά τυχαία τους κατάλληλους ανθρώπους (ή μήπως οποιοσδήποτε άνθρωπος θα ήταν το ίδιο κατάλληλος;) κι ο αναγνώστης-θεατής είναι έτοιμος να πιστέψει το έργο, εφόσον υπάρχει γρήγορος ρυθμός· εφόσον ο συγγραφέας-σκηνοθέτης φαίνεται να ξέρει τι κάνει.

Στο πρόσφατο «The Dark Knight Rises», ο Μπάτμαν προσπαθεί σε όλη την ταινία να αφοπλίσει μια βόμβα που τελικά, εφόσον δεν προλαβαίνει να την αφοπλίσει, την βυθίζει στον ωκεανό. Πρόκειται για παράδοξο: ας τη βύθιζε εξαρχής στον ωκεανό, οι οικολογικές συνέπειες δεν αφορούν έτσι κι αλλιώς την ταινία. Όμως οι σεναριογράφοι απέρριψαν αυτήν την απλή ιδέα. Οι απλές ιδέες δεν αποτελούν συχνά υλικό μυθοπλασίας. Το κοινό διψάει για επιπλοκές.

Ο Σπύρος Γκύρας όμως; Διψάει κι εκείνος για επιπλοκές; Ασυνείδητα ίσως ναι. Ή ίσως όχι. Ο κόσμος είναι έτσι φτιαγμένος που ευνοούνται οι επιπλοκές: το σύμπαν ρέπει προς την αταξία (η αρχή της εντροπίας). Ακόμα κι αν δεν γυρεύεις την πλοκή, η πλοκή μπορεί να γυρεύει εσένα. Ιδίως αν είσαι σινεφίλ, όπως ο Γκύρας και συνεπώς η ανατροφή σου σού υπαγορεύει την περιπλοκή (και την εμπλοκή).

Από την άλλη, αυτό δεν εξηγεί γιατί ο Μακάριος Μακαρίου και ο Σιρχάν Σιρχάν [δύο επαναληπτικά ονοματεπώνυμα (repetitive names): υπόρρητο στοιχείο της πλοκής που πρέπει να αξιοποιηθεί από τον αναγνώστη ή μήπως προσχεδιασμένα τυχαία επιλογή του συγγραφέα;] εμφανίζονται αμφότεροι απολύτως πεπεισμένοι για την ύπαρξη ενός παγκόσμιου κουκλοθεάτρου με κούκλες και κουκλοπαίχτες. Φαίνονται να ξέρουν πολλά. Στη λογοτεχνία (ιδίως την αστυνομική) τέτοια πρόσωπα ξέρουν όντως πολλά. Στην πραγματικότητα, όμως, τέτοια πρόσωπα ξέρουν ακριβώς όσα ήξεραν και οι Μάγιας όταν προέβλεπαν το τέλος του κόσμου.

Τελικά, η Είσοδος είναι πράγματι τυχαία: μια είσοδος στο πουθενά. Σε έναν κόσμο όπου όλοι είναι υποψιασμένοι, η υποψία είναι αρκετή για να πυροδοτήσει τις πιο παράλογες περιπέτειες: μια γυναίκα μπορεί να σε ψεκάσει με σπρέι πιπεριού γιατί σε αισθάνθηκε να περπατάς πίσω της.

Ωστόσο τα πράγματα με τον Βασίλειο Δρόλια δεν είναι τόσο απλά: δεν θέλει να είναι τόσο απλά. Έχει γεμίσει την «Τυχαία Είσοδο» με ίχνη που κανείς αναγνώστης δεν θα μάθει αν όφειλε να τα ακολουθήσει και να αποκαλύψει μια πραγματική συνωμοσία σε βάρος του Σπύρου Γκύρα ή ήταν απλώς σκόνη στα μάτια, ένα σύννεφο καπνού που δεν καλύπτει απολύτως τίποτα. Τα επαναληπτικά ονοματεπώνυμα, η επανάληψη μιας παραγράφου δίκην οιωνού, οι παιχνιδιάρικες παραινέσεις του συγγραφέα να δοθεί προσοχή στα λεγόμενα του Γκύρα (μέσω του επίσημου site του βιβλίου), οι κρυφές αναφορές σε ταινίες που σε πείθουν ότι υπάρχουν και άλλες, σημαντικότερες κρυφές αναφορές, ακόμα και το εύκολο κρυπτόλεξο στο οπισθόφυλλο.

Παρότι όμως το ίδιο το βιβλίο αποτελεί μια ένδειξη ότι δεν πρέπει να σκεφτόμαστε συνωμοσιολογικά, ότι λίγα πράγματα είναι προσχεδιασμένα, την ίδια στιγμή δημιουργείται μια θεμελιώδης αντίφαση: πρόκειται για ένα μυθιστόρημα, άρα ένα καλά σχεδιασμένο έργο, που καυτηριάζει την ιδέα ότι όλα είναι καλά σχεδιασμένα, υπονομεύοντας στην πραγματικότητα τον εαυτό του και εμπλέκοντας στη συνάρτηση και τις μεταβλητές του συγγραφέα πέρα από τις μεταβλητές των ηρώων (που είναι ήδη αρκετές). Η λύση του μυστηρίου, λοιπόν, μπορεί να βρίσκεται μέσα σε ένα νέο μυθιστόρημα του οποίου ήρωας θα είναι και ο ίδιος ο Βασίλειος Δρόλιας. Ακόμα και τότε, όμως, ίσως χρειαστεί να μελετήσουμε και τον νέο συγγραφέα ως ήρωα. Πράγμα που σημαίνει ότι πρόκειται για έναν ελικοειδή σχηματισμό, όπως ακριβώς και η μορφή του Spirogyra, οργανισμού που συγκαταλέγεται στα πράσινα φύκια.

Αν το μυστήριο βρίσκεται στη θέση της γάτας του Σρέντιγκερ, δεν θα μάθουμε ποτέ αν είναι υπαρκτό ή είναι απλώς μια ομίχλη με κενά διαύγειας (δεν θα μάθουμε δηλαδή αν η γάτα είναι ζωντανή ή νεκρή), γιατί το κουτί είναι αδιαφανές και δεν ξέρουμε πού να αναζητήσουμε το κλειδί. Εγώ νομίζω πως μυστήριο δεν υπάρχει· επίσης, νομίζω πως ο Δόλιος Δρόλιας βρίσκεται κάπου και χαμογελάει: κατάφερε να γίνει Θεός.

Ρωμανός Σκλαβενίτης-Πιστοφίδης