ΣΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ (Ε)

 

Πόσο πίσω στο παρελθόν σας πάει η βιβλιοθήκη σας; Έχετε κρατήσει κόμικς και μυθιστορήματα της παιδικής σας ηλικίας, την πρώτη ποιητική συλλογή που αποκτήσατε ή την παλιά εγκυκλοπαίδεια στην οποία ψάχνατε τις πρωτεύουσες των κρατών για τη γεωγραφία της τετάρτης δημοτικού;

Τα παραμύθια με τα «7 κατσικάκια», τα μυθιστορήματα της Πηνελόπης Δέλτα και τα κλασικά εικονογραφημένα έχουν εξαφανιστεί. Πιθανώς χαρίστηκαν – χωρίς την άδειά μου J. Η Δομή και οι λοιπές εγκυκλοπαίδειες, της θείας Λένας για παράδειγμα, η γεωγραφική κτλ. βρίσκονται στο σπίτι της μαμάς μου. Οι Λούκι Λουκ, Αστερίξ και λοιποί βρίσκονται στο δικό μου σπίτι.

 

Σας ενδιαφέρουν τα σπάνια βιβλία, αναζητείτε βιβλιοφιλικές εκδόσεις; Υπάρχουν τέτοια βιβλία στα ράφια της βιβλιοθήκης σας; Επίσης, υπάρχει κάποιο βιβλίο στη βιβλιοθήκη σας, το οποίο να έφτασε στα χέρια σας με τρόπο που να το ξεχωρίζει απ’ όλα τα υπόλοιπα;

Όχι πια, τα θεωρώ πολυτέλεια. Παλαιότερα, έκανα φύλλο και φτερό στα ταξίδια μου τα παλαιοβιβλιοπωλεία, έχω λοιπόν έναν καλοδεμένο Pope, κάτι απίθανες γαλλικές χρηστομάθειες, έναν παλαίτατο Μολιέρο. Είχα, σε μια στιγμή τρέλας, αγοράσει μια περγαμηνή με ένα ποίημα του Καβάφη, το «Ιασή τάφος», αλλά μου το υφάρπαξαν, μαζί με πολλά από τα υπάρχοντά μου, κατά τη διάρκεια ενός επεισοδιακού καβγά.

 

Έχετε κάποιο σύστημα σύμφωνα με το οποίο είναι ταξινομημένα τα βιβλία στα ράφια της βιβλιοθήκης σας; Αν ναι, καταφέρνετε να το διατηρείτε απαράλλακτο καθώς τα βιβλία πολλαπλασιάζονται; Πόσο εύκολο είναι να βρείτε ένα βιβλίο, το οποίο έχετε καιρό να το πιάσετε στα χέρια σας, τη στιγμή που το θέλετε;

Συνήθως τα ταξινομώ θεματικά και μετά αλφαβητικά. Μπακάλικη μέθοδος, αλλά βολεύει. Χωριστά η ελληνική από την ξένη πεζογραφία, η φιλοσοφία, η κλασική φιλολογία, τα λεξικά, τα δοκίμια κ.ο.κ. Αλλά κι αυτές οι τάχα-μου ταξινομήσεις καταστρατηγούνται, γιατί τα βιβλία είναι πάρα πολλά και παρά τις καλές προσπάθειες πάντα καταλήγω με διπλές σειρές στα ράφια. Οπότε στο τέλος γίνεται της τρελής.

 

Κρατάτε όλα τα βιβλία που φτάνουν στα χέρια σας ή κάποια από αυτά τα πετάτε ή μήπως τα χαρίζετε; Βιβλία που σας έστειλαν και ξέρετε πως δεν πρόκειται να τα διαβάσετε, μυθιστορήματα που τα παρατήσατε στην 30ή τους σελίδα, παλιούς ταξιδιωτικούς οδηγούς, ξεπερασμένες εγκυκλοπαίδειες, τι τα κάνετε όλα αυτά;

Όχι δεν τα κρατώ. Αλλιώς το χαρτομάνι θα μας έπνιγε, θα μας έτρωγαν τα ποντίκια. Χαρίζω σε βιβλιοθήκες και σε φίλους. Δεν κρατώ βιβλία που ξέρω ότι δε θα διαβάσω. Φυσικά και παρατώ βιβλία στη μέση, όπως δεν τρώω ένα φαΐ που δε μ’ αρέσει. Εκτοξεύω κιόλας. Υπάρχουν και βιβλία που για συναισθηματικούς λόγους είναι αδύνατον να αποχωριστώ. Τα συσσωρεύω σε κιβώτια στο υπόγειο, αφού τα καταγράψω σε ειδικά ντοσιέ. Είναι μια υπόγεια βιβλιοθήκη, που δεν ξέρω τι θα την κάνω.

 

Οι βιβλιοθήκες σας περιορίζονται σε έναν μόνο χώρο ή υπάρχουν ράφια με βιβλία σε όλα τα δωμάτια, ενδεχομένως και σε χώρους εκτός του σπιτιού (στην αποθήκη, στο πατάρι, στο πατρικό σας); Υπάρχουν δωμάτια χωρίς βιβλία ή περιοδικά μες στο σπίτι σας;

Δυστυχώς υπάρχουν ράφια παντού. Διπλές σειρές (καμιά φορά και τριπλές) βιβλία. Κατά καιρούς με πιάνει τρέλα και θέλω να τα σαβουρντίσω, είναι πνιγηρό να κοιμάσαι με βιβλία στο κεφάλι σου, αλλά ποτέ δεν έχω το κουράγιο για μιά τόσο δραστική εκκαθάριση.

 

Τυχαίνει καμιά φορά να χρησιμοποιείτε κάποιο από τα βιβλία σας για άλλο σκοπό εκτός από την ανάγνωση; Για ν’ ακουμπήσετε το ποτήρι σας, φερ’ ειπείν, ή για να σκοτώσετε ένα κουνούπι, για να σημειώσετε πρόχειρα έναν αριθμό τηλεφώνου ή μια έμπνευση της στιγμής; Γενικά, πώς συμπεριφέρεστε στα βιβλία σας;

Εννοείται. Τα έχω χρησιμοποιήσει για ακουμπιστήρι, σημειώνω πολλές φορές στην τελευταία σελίδα δουλειές και εκκρεμότητες, στα περιθώρια σκέψεις, αντιδράσεις, συγγραφικές ιδέες. Φέρουν τα σημάδια της ανάγνωσης και καμιά φορά του τόπου (άμμος στις σελίδες, εισιτήρια για σελιδοδείκτες κτλ). Τα εκτοξεύω κιόλας. Σε τοίχους ή σε κεφάλια.

 

Τα βιβλία που έχετε στην κατοχή σας και τα έχετε διαβάσει φέρουν επάνω τους ίχνη των αναγνώσεών σας; Σημειώνετε το όνομά σας ή τον χρόνο και τον τόπο απόκτησής τους, μήπως τα σφραγίζετε με κάποιο exlibris, υπογραμμίζετε το κείμενο, σημειώνετε στο περιθώριο ή στις λευκές σελίδες τους, τσακίζετε τις πάνω γωνίες τους; Αν έπεφτε σήμερα στα χέρια σας ένα βιβλίο που είχατε διαβάσει πριν από είκοσι χρόνια, θα το αναγνωρίζατε από τα σημάδια του κορμιού;

Όταν το βιβλίο με ενδιαφέρει αναγνωστικά (ασχέτως αν μου αρέσει ή όχι), σημειώνω. Υπογραμμίζω με μολύβι ή στιλό. Σχολιάζω, μονολογώ. Παλαιότερα σημείωνα στο τέλος τον τόπο και καμιά φορά τον τρόπο της ανάγνωσης. Τον άνθρωπο που είχα κοντά. Όταν τυχαίνει και τα ξεφυλλίζω, δεκαετίες μετά, είναι σαν τις παλιές φωτογραφίες. Αναγνωρίζω τον εαυτό μου και την περίσταση. Βλέπω τις αντοχές του κειμένου αλλά και τις αντοχές της σκέψης μου, τότε.

 

Ο Ρολάν Μπαρτ ξεχώριζε τα βιβλία που διάβαζε αποκλειστικά για την απόλαυση, τα οποία τα έπαιρνε στο κρεβάτι του, «έπιπλο της ανευθυνότητας» καθώς το έλεγε, από τις αναγνώσεις που προορίζονταν για την εργασία του, τις οποίες τις έκανε στο γραφείο, «έπιπλο της υπευθυνότητας». Κάνετε εσείς κάποια τέτοιου είδους διάκριση κατά την αναγνωστική σας πρακτική; 

Έκανα παλαιότερα. Έλεγα: βιβλία για να τα διαβάζεις στο κρεβάτι, σε ύπτια στάση. Βιβλία για να τα διαβάζεις με μολύβι και χαρτί. Τώρα πολλά πράγματα τα διαβάζω πια ηλεκτρονικά. Έχω τον υπολογιστή αγκαλιά στο κρεβάτι. Οι κατηγορίες έχουν ενοποιηθεί.

 

Υπήρξαν περίοδοι στη ζωή σας στη διάρκεια των οποίων δεν διαβάζατε καθόλου βιβλία; Υπήρξαν μήπως υπολογίσιμα χρονικά διαστήματα που δεν διαβάζατε κάποιο συγκεκριμένο είδος (μυθιστορήματα, ποίηση, δοκίμια, ιστορία); 

Φυσικά και υπήρξαν. Το διάβασμα δεν είναι καταναγκασμός. Περνάω φάσεις που βουτάω στην ανάγνωση και άλλες που απέχω ή διαβάζω διεκπεραιωτικά. Όταν γράφω, συνήθως δε διαβάζω πεζογραφία. Προτιμώ τις μελέτες, τα δοκίμια, την ποίηση. Όταν δε γράφω, διαβάζω σχεδόν μονομανιακά λογοτεχνία.

 

Χρησιμοποιείτε κάποια μηχανή ηλεκτρονικής ανάγνωσης (ereader); Ανεξάρτητα από την πιθανή ή βέβαιη μελλοντική πορεία του ενός και του άλλου μέσου, σας χαρίζει την ίδια απόλαυση και ωφέλεια η ανάγνωση ενός κειμένου τυπωμένου σε χαρτί και του ίδιου κειμένου σε ψηφιακή μορφή;

Ναι, έχω ένα iPad. Καταγουσταρέισον. Δεν έχω εμμονή με το χαρτί. Με τον ηλεκτρονικό αναγνώστη μου είμαι (σχεδόν) φερέοικος.

 

Μπορείτε να επιλέξετε πέντε βιβλία από τη βιβλιοθήκη σας που είναι πολύ σημαντικά για σας, ανεξάρτητα ενδεχομένως από τη λογοτεχνική τους αξία ή από οποιοδήποτε άλλο καλλιτεχνικό κριτήριο;

– Το δεύτερο φύλο της Σιμόν ντε Μποβουάρ. Δεμένο, ταλαιπωρημένο. Το κληρονόμησα από τη μαμά μου. Ακόμα θυμάμαι πόσο είχα σοκαριστεί, όταν το είχα πρωτοδιαβάσει κρυφά. Πολύ μικρή, μάλλον.

– Η ανθολογία του Πολίτη στο Γαλαξία. Κι αυτή από τη μαμά. Η πρώτη μου επαφή με την ποίηση. Όταν την ανοίγω, για κάποιο μυστήριο λόγο, λειτουργεί παρηγορητικά.

– Ένα δικό σου δωμάτιο της Βιρτζίνια Γουλφ. Έχει πάρα πολλές σημειώσεις επάνω. Αποκάλυψη, καθάρισε το βλέμμα μου. Μου έδειξε ότι μια γυναίκα μπορεί να παράγει σκέψη και πολιτισμό.

– Η ποιητική του Αριστοτέλη, σημειωμένη λέξη λέξη και σχολιασμένη πατόκορφα. Ανάγνωσμα της Σχολής. Η λυρική ποίηση της Σαπφώς. Το ίδιο.

-Ένα λεξικό, ανέκδοτο, δουλειά μιας φίλης που διαπρέπει πλέον στο Παρίσι. Πολύτιμο συγγραφικό εργαλείο.

  • Η Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας. Πιο πρόσφατο βιβλίο της είναι το μυθιστόρημα «Χορεύουν οι ελέφαντες», εκδόσεις Μεταίχμιο