Η ΚΙΚΙ ΤΟΥ ΜΟΝΠΑΡΝΑΣ

 Kiki

Η Κίκι του Μονπαρνάς (εικονογραφημένη ιστορία)

Κείμενο: José-Louis Bocquet, Εικονογράφηση: Catel

Μετάφραση: Λεωνίδας Καρατζάς, Άγγελος Δόξας 

Εκδ. Γνώση, 2011

 

Η Αλίς Ερνεστίν Πρεν, το μικρό κορίτσι που μεγάλωνε φτωχικά σε μια επαρχιακή πόλη της Γαλλίας με τις φροντίδες της γιαγιάς του, εγκαταλελειμμένο και από τους δύο του γονείς, έμελλε να στιγματίσει το μεσοπολεμικό μποέμ Παρίσι ως η γνωστή Κίκι του Μονπαρνάς, υποκοριστικό όνομα που της έδωσε ο Πολωνός ζωγράφος Μενζίσκι, του οποίου υπήρξε μοντέλο αλλά και ερωμένη. Ακόμα και όσοι δε γνωρίζουν το όνομά της, σίγουρα γνωρίζουν την Κίκι φυσιογνωμικά, καθώς υπήρξε, μεταξύ άλλων, μούσα του διάσημου φωτογράφου Μαν Ρέι, ο οποίος πραγματικά την απαθανάτισε με το μαγικό φακό του. Και ποιος δεν έχει δει την Κίκι στο φωτογραφικό κολάζ του Ρέι «Το βιολί του Ενγκρ», μια απεικόνισή της που έγινε το σύμβολο του φωτογραφικού υπερρεαλισμού.

Η Κίκι τραγούδησε άσεμνα τραγούδια και χόρεψε γαλλικό καν-καν επιδεικνύοντας τη γύμνια της στα πιο καθιερωμένα, θρυλικά μποέμ “καταγώγια” του Μονπαρνάς: τη «Στέγη του Βοδιού», το «Τζόκεϋ», τη «Βαβέλ» κ.ά. Κοιμήθηκε με άντρες και γυναίκες. Επιδόθηκε σε όλες τις ασωτίες και συνελήφθη (άδικα) ακόμα και για πορνεία. Αργότερα, εθίστηκε στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά, ξυλοφορτώθηκε από εραστή της, πείνασε, φυλακίστηκε ακόμα, και τέλος πέθανε άρρωστη και μόνη. Και είναι όμως ακριβώς το ίδιο πρόσωπο που παράλληλα εξέθεσε ζωγραφικά έργα σε σημαντικές γκαλερί του Παρισιού, ηχογράφησε δίσκους (δισκογραφική εταιρεία Πόλυντορ), έπαιξε στη μεγάλη οθόνη, έγραψε βιβλία και έλαβε ποικιλοτρόπως μέρος σε καλλιτεχνικές πρωτοποριακές κινήσεις που αποτέλεσαν σταθμό στην ιστορία της τέχνης. «Η Βασίλισσα του Μονπαρνάς» ποθήθηκε και αποθεώθηκε όσο λίγες από τον παριζιάνικο μποέμ κύκλο της εποχής και έγινε σύμβολο της σεξουαλικής απελευθέρωσης και της γυναικείας χειραφέτησης.

Στο κόμιξ αυτό οι δημιουργοί, Κατέλ Μυλέρ και Ζοσέ-Λουίς Μποκέ,  δε μας συστήνουν απλώς την περιβόητη Κίκι του Μονπαρνάς, ανασταίνουν μια ολόκληρη εποχή έντονης ηθικής παρακμής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η ατμόσφαιρα που μας μεταδίδεται σε ασπρόμαυρο φόντο θυμίζει πολύ τις έγχρωμες εικόνες του «La vie en rose» (2007), της ταινίας που αφηγείται τη δραματική ζωή της μοναδικής Εντίθ Πιάφ, με πρωταγωνίστρια τη Μαριόν Κοτιγιάρ. Μέσα από το θυελλώδη βίο της Αλίς Πρεν, σουλατσάρουμε στο Παρίσι του Μεσοπολέμου και συναντούμε πολλά από τα μεγάλα ονόματα της ζωγραφικής, της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, κυρίως του κύκλου των υπερρεαλιστών και του νταντά. Μοντιλιάνι, Φουζίτα, Κοκτώ, Ρέι, Μπροκά, Μπρετόν, Ντεσνός, Τζαρά και πολλοί άλλοι διάσημοι καλλιτέχνες της εποχής περιβάλλουν την Κίκι ως συνεργάτες, ως φίλοι ή συχνά και ως εραστές. Και είναι πράγματι απορίας άξιο γιατί στην τόσο χαριτωμένη σύλληψή του -σ’ αυτό το ταξίδι στο χρόνο- ο Γούντι Άλεν, στην ταινία του «Midnight in Paris» (2011), μεταξύ των τόσων άλλων προσώπων δε συμπεριέλαβε σ’ αυτό το γνωστό “καστ” του μεσοπολεμικού Παρισιού την Κίκι, τη μούσα μιας ολόκληρης γενιάς ευρωπαίων καλλιτεχνών.

Τα σκίτσα του βιβλίου είναι πετυχημένα, οι διάλογοι λιγότερο ίσως, όμως ο στόχος επιτυγχάνεται, η «Κίκι του Μονπαρνάς» μάς μεταφέρει σε μιαν άλλη, ασπρόμαυρη εποχή. Στα πλεονεκτήματα του βιβλίου συμπεριλαμβάνεται ένα πλήθος σελίδων με βιογραφικά στοιχεία που αφορούν την ίδια την Κίκι αλλά και τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές προσωπικότητες του περιβάλλοντός της, όπως επίσης και μια εκτενής γαλλική βιβλιογραφία στο τέλος.

Για τους μανιώδεις βιβλιόφιλους που σκιρτούν με τέτοιου είδους πληροφορίες, παραθέτω εδώ ορισμένα στοιχεία που άντλησα από το χρονολόγιο του βιβλίου: Το 1929 ο Ανρί Μπροκά εξέδωσε τα Απομνημονεύματα της Κίκι (με εξώφυλλο σχεδιασμένο από τον Κίσλινγκ). Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου (1930) περιλάμβανε εισαγωγικό μέρος γραμμένο από το Χέμινγουεϊ ο οποίος, σημειωτέον, σε όλη του τη ζωή είχε δεχτεί να γράψει μόνο δύο τέτοια εισαγωγικά κείμενα: ένα για το βιβλίο της Κίκι και ένα για τα απομνημονεύματα του μπάρμαν του «Λε Ντενγκό», Τζίμι Τσάρτερς. Το βιβλίο αυτό όμως κατεσχέθη από το αμερικανικό τελωνείο και συγκαταλέχθηκε στα απαγορευμένα, όπως ακριβώς είχε γίνει λίγο νωρίτερα και με τις «Τέσσερις Εποχές», που κατασχέθηκαν από τους Γάλλους τελωνειακούς. Επρόκειτο για φωτογραφικό υλικό που απεικόνιζε την Κίκι σε πραγματικές ερωτικές περιπτύξεις με το Μαν Ρέι στο πλαίσιο μιας πορνογραφικής παρωδίας του Αραγκόν που εκδόθηκε παράνομα στο Βέλγιο. «Τα Απομνημονεύματα της Κίκι» επανεκδόθηκαν από τις εκδόσεις Hazan το 1998, ενώ η αναθεωρημένη τους εκδοχή, που δεν εκδόθηκε όσο η Κίκι ήταν στη ζωή, τυπώθηκε μόλις το 1988 και ξεθάφτηκε πριν κάποια χρόνια από τον βιβλιοπώλη Σερζ Πλαντυρέ (επιμέλεια Ζοζέ Κορτί, 2005).

Η εικονογραφημένη ιστορία της Κίκι είναι ένα βιβλίο από αυτά που διαβάζει κανείς είτε όταν έχει επιλέξει να αφοσιωθεί αναγνωστικά στη συγκεκριμένη εποχή, είτε όταν επιθυμεί να κάνει ένα σύντομο διάλειμμα μεταξύ “βαρέων” αναγνωσμάτων. Ή είναι ακόμα ένα βιβλίο που μπορεί να το διαβάζει κανείς παράλληλα με κάποιο άλλο· όποιος τουλάχιστον έχει αυτή ή μια παρόμοια συνήθεια, να τοποθετεί πάντα στο κομοδίνο του ένα μυθιστόρημα, μια ποιητική συλλογή και ένα κόμιξ.

413 σελίδες, σκληρό εξώφυλλο, όμορφη εμφάνιση και φιλική τιμή. Όπως είναι δηλαδή περίπου όλες οι τελευταίες κυκλοφορίες των εκδόσεων «γνώση».

Το Ακάρεο του Bookstand

kiki_cvr