ΜΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Αφίσα από το animation του Ρ. Ζεμέκις με τον Τζιμ Κάρεϊ να δανείζει τη φωνή στον χαρακτήρα του Σκρουτζ

Μια από τις πιο κλασικές λογοτεχνικές και κινηματογραφικές ιστορίες είναι χωρίς αμφιβολία Η Χριστουγεννιάτικη ιστορία του Κάρολου Ντίκενς. Το έργο αυτό εκδόθηκε και κυκλοφόρησε τα Χριστούγεννα του 1843 και περιγράφει την ιδεολογική, ηθική και συναισθηματική μεταμόρφωση  ενός ηλικιωμένου επιχειρηματία της εποχής, με έναν απρόσμενο και μεταφυσικό τρόπο, από ψυχρό και φιλοχρήματο άνθρωπο σε έναν καλό γεράκο, με θετική σκέψη.

Η Χριστουγεννιάτικη Ιστορία εκδόθηκε στην αρχή της περίφημης Βικτωριανής εποχής, μιας χρονικής περιόδου κατά την οποία στη Βρετανία η παράδοση έρχεται σε επαφή με τα νέα ήθη και τις αντιλήψεις που διαμορφώνει η νέα τεχνολογία. Η Βρετανία κατά τον 19ο αιώνα είναι κράτος με τεράστια ισχύ, οικονομική και πολιτική. Είναι άλλωστε η εποχή της κυριαρχίας του άκρατου καπιταλισμού της βιομηχανικής επανάστασης. Μοιραία λοιπόν στο έργο αυτό ο Ντίκενς θίγει δύο σημαντικά ζητήματα για την εποχή του: το θέμα της κοινωνικής και ηθικής αντίληψης περί φτώχειας και πλούτου και, ως επακόλουθο, το θέμα της κοινωνικής αδικίας. Το βιβλίο βέβαια εμπεριέχει, εμμέσως έστω, και κάποια αυτοαναφορικά στοιχεία που σχετίζονται με το κοινωνικό status και τα βιώματα του παρελθόντος του ίδιου συγγραφέα. 

Διαχρονικά, η Χριστουγεννιάτικη Ιστορία του Ντίκενς αγαπήθηκε από εκατομμύρια αναγνώστες και αποτέλεσε ένα πρώτης τάξεως σεναριακό υλικό για δεκάδες κινηματογραφικές διασκευές, ενώ μεταφέρθηκε επίσης στο θέατρο, στην όπερα, στο ραδιόφωνο και φυσικά στην τηλεόραση.

Ο Άλιστερ Σιμ, ένας ιδανικός Εμπενίζερ Σκρουτζ για την εποχή του

Ο Άλιστερ Σιμ, ένας ιδανικός Εμπενίζερ Σκρουτζ για την εποχή του

Οι πρώτες κινηματογραφικές διασκευές θα γίνουν στα χρόνια του βωβού σινεμά ακόμη. Ίσως η πιο αξιοπρόσεκτη προσπάθεια αυτής της εποχής να ήταν εκείνη που είχε ως πρωταγωνιστή τον Σέιμουρ Χικς, σπουδαίο και δημοφιλή ηθοποιό της προπολεμικής και μεσοπολεμικής Βρετανίας. Μάλιστα ο Χικς θα ενσαρκώσει τον Σκρουτζ όχι μόνο στον βωβό αλλά και στον ομιλούντα κινηματογράφο αργότερα. Μεταπολεμικά, η ιστορία του τσιγκούνη Εμπενίζερ Σκρουτζ θα εντυπωσιάσει το κινηματογραφικό κοινό χάρη στην ερμηνεία του Άλιστερ Σιμ. Αυτή η κινηματογραφική διασκευή φέρει τη σκηνοθετική υπογραφή του  Μπράιαν Ντέσμοντ Χερστ και αποτελεί πραγματικά μια από τις καλύτερες και κλασικές πλέον διασκευές της κινηματογραφικής μυθολογίας του Ντίκενς.

Το 1970, εποχή που το κινηματογραφικό μιούζικαλ αποτελεί ακόμα μια απολαυστική διαφυγή από την πραγματικότητα, η ιστορία του Σκρουτζ θα αποτελέσει πρόσφορο υλικό για μια τέτοια δοκιμή, με αρκετή επιτυχία μάλιστα. Τον ομώνυμο ρόλο κρατάει ο Άλμπερτ Φίνεϊ. Η ταινία θα αναγνωριστεί για την καλλιτεχνική αρτιότητά της κερδίζοντας τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ, ανάμεσα στα οποία και για τα υπέροχα τραγούδια και τη μουσική του Βρετανού μουσικοσυνθέτη Λέσλι Μπρίκους.

Η αφίσα του πετυχημένου και απολαυστικού μιουζικαλ που βασίζεται στην αγαπημένη ιστορία του Ντίκενς

Η αφίσα του πετυχημένου και απολαυστικού μιουζικαλ που βασίζεται στην αγαπημένη ιστορία του Ντίκενς

Αναμφίβολα, η χριστουγεννιάτικη ιστορία του Ντίκενς θα αποτελούσε καλό υλικό και για τους μικρούς σινεφίλ θεατές. Έτσι, η εταιρία Ντίσνεϊ το 1983 θα δώσει τη δική της εκδοχή στον μύθο με κινούμενα σχέδια στα οποία πρωταγωνιστούν… πάπιες και ποντίκια. Για να είμαστε περισσότερο ακριβείς, η Ντίσνεϊ εμπνεύστηκε από την ιστορία του Ντίκενς έναν ιδιαίτερα συμβολικό χαρακτήρα καρτούν, αυτόν του Σκρουτζ Μακ Ντακ, μιας πάπιας με έμφυτο το στοιχείο της τσιγκουνιάς. Στον ρόλο του καλοκάγαθου υπαλλήλου του Σκρουτζ, Μπομπ Κράτσιτ, ο Μίκι Μάους.

Αντίστοιχη προσπάθεια έγινε το 1992 και από το Στούντιο του Τζίμι Χένσον με πρωταγωνιστές τις αγαπημένες κούκλες του Μάπετ Σώου. Η πρωτοτυπία της εν λόγω ταινίας πάντως δεν είναι η οικογένεια της Πίγκι και του Κέρμιτ (αίτημα δεκαετιών για τους φαν της σειράς, που ήθελαν να δουν το ζευγάρι να ευτυχεί), αλλά το ότι τον βασικό πρωταγωνιστικό ρόλο του Σκρουτζ κρατάει ένας κανονικός ηθοποιός, ο σπουδαίος Μάικλ Κέιν.

Αξιοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογική επανάσταση του animation, ο σκηνοθέτης Ρόμπερτ Ζεμέκις θα γυρίσει το 2009 τη δική του εκδοχή. Πέρα όμως από την τεχνολογική αρτιότητα της ταινίας και τον οργιαστικό Τζιμ Κάρεϊ, ο οποίος δανείζει τη φωνή του τόσο στον χαρακτήρα του Σκρουτζ όσο και στα τρία φαντάσματα που επισκέπτονται τον τσιγκούνη ήρωα του Ντίκενς, δεν υπάρχει κάτι άλλο αξιόλογο.

Σαφώς πιο πρωτότυπη και διασκεδαστική υπήρξε μια σύγχρονη μεταφορά της Χριστουγεννιάτικης Ιστορίας (Scrooged – 1988) με τον Μπιλ Μάρεϊ να υποδύεται τον Εμπενίζερ Σκρουτζ, έναν κυνικό διευθυντή ενός μεγάλου τηλεοπτικού σταθμού, που έχει θέσει ως μοναδικό στόχο στη ζωή του τις υψηλές τηλεθεάσεις και τα χρηματικά κέρδη των διαφημίσεων, με κάθε τρόπο. Με αρκετά σαρκαστική διάθεση αλλά επίπεδη και απλοϊκή αφήγηση, προκειμένου να ισορροπήσει με τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα της ιστορίας, η ταινία προσαρμόζει τις βασικές ανησυχίες του Ντίκενς στη δεκαετία του ’80 σχολιάζοντας τις αντιλήψεις του μιντιακού κατεστημένου της εποχής αλλά και το εργασιακό, οικονομικό και κοινωνικό καθεστώς, όπως διαμορφώθηκε στην Αμερική και στην Δυτική Ευρώπη από τη νεοσυντηρητική πολιτική που εφάρμοσαν οι Ρήγκαν – Θάτσερ.

Ο Ντίκενς κρατά μια αισιόδοξη στάση: Μέχρι τα επόμενα Χριστούγεννα όλα μπορούν να αλλάξουν! Μόνο αν προσπαθήσουμε όμως να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας και τους άλλους. Μόνο αν αντιληφθούμε την ουσία του πνεύματος των φετινών Χριστουγέννων. 

 

Γιάννης Γκροσδάνης

Τα Μάπετ στη Χριστουγεννιάτικη Ιστορία!