ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

IMG_0074

Κάθε συστηματικός αναγνώστης είναι συγχρόνως και ένας ανθολόγος· γιατί κάθε βιβλίο που διαβάζει αρχειοθετείται αυτομάτως στη μνήμη του μαζί με τα άλλα ομοειδή αναγνώσματά του και σχηματίζει μια ανθολογία εν προόδω – πολλές και ποικίλες ανθολογίες δηλαδή στο μάκρος μιας ζωής. Μα ο ίδιος αυτός αναγνώστης, συχνά, κυριεύεται από άγχος και σύγχυση μόλις πιάσει στα χέρια του μια οποιαδήποτε ανθολογία, σαν να εισέρχεται σ’ ένα δωμάτιο στο οποίο δεκάδες φωνές ψιθυρίζουν το δικό της καθεμία τραγούδι και απαιτείται εξασκημένο αφτί για να προσανατολιστείς και να συλλάβεις τους ξεχωριστούς ήχους και τα διαφορετικά νοήματα. Μοναδική ενδεχομένως εξαίρεση αποτελούν οι ανθολογίες που περιλαμβάνουν χριστουγεννιάτικες ιστορίες, εν μέρει επειδή ο αναγνώστης διαβάζοντας αφήνεται «σε εκείνο το γνήσιο πνεύμα των εορτών το οποίο είναι ανεκτικό στην ελαφρότητα και ανυπομονεί μόνο για τη διασκέδαση» (Ουάσιγκτον Ίρβινγκ) και εν μέρει επειδή «είναι μια εποχή που με όλους τους συσχετισμούς της είτε με την οικογενειακή είτε με τη θρησκευτική ζωή μάς υποβάλλει χαρούμενες σκέψεις (Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον).

Μια τέτοια ανθολογία, από την οποία προέρχονται και οι δύο φράσεις που αντιγράψαμε παραπάνω, κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδόσεις «Νάρκισσος» με τον τίτλο «Χριστουγεννιάτικο δείπνο» και επιλογή κειμένων από την έμπειρη ανθολόγο Βιλόρια  Άβερμπαχ. Η μετάφραση είναι της Δέσπως Παπαγρηγοράκη και της Βάλιας Σερέτη. Περιλαμβάνονται διηγήματα, καθώς και δυο-τρία στοχαστικά κείμενα, ορισμένων από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 19ου και του 20ού αιώνα: του Στίβεν Κρέιν, του Χένρι Τζέιμς, του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, του Μαρκ Τουέιν, του Τζακ Λόντον, του Ντύλαν Τόμας, του Τζ. Κ. Τσέστερτον, του Τζον Άπνταϊκ, του Ναθάνιελ Χόθορν και άλλων. Η θεματική ενότητα των κειμένων είναι βέβαια αυτονόητη, εφόσον όλα αναφέρονται στην περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, το ύφος ωστόσο και η οπτική γωνία από την οποία αντικρίζει κάθε συγγραφέας την εορταστική αυτή εποχή διαφέρουν όσο και οι ίδιοι οι συγγραφείς μεταξύ τους.

Οι πιο χαρακτηριστικές χριστουγεννιάτικες ιστορίες για τους περισσότερους αναγνώστες είναι, χωρίς αμφιβολία, εκείνες που εκτυλίσσονται στο παγωμένο Λονδίνο του 19ου αιώνα, στο σκηνικό δηλαδή που έχει καταστεί αρχετυπικό χάρη στην αφηγηματική δεινότητα του Ντίκενς. Σε παρόμοια ατμόσφαιρα μάς εισάγουν τα τρία διηγήματα του Ουάσινγκτον Ίρβινγκ που βρίσκουμε στο «Χριστουγεννιάτικο δείπνο», ιστορίες για μεγάλες οικογενειακές συγκεντρώσεις μπροστά στο τζάκι και για διαδρομές στους χιονισμένους δρόμους· κι ακόμη περισσότερο ίσως το διήγημα του Τζέρομ Κ. Τζέρομ με τον τίτλο «Μετά το δείπνο», μια σειρά αφηγήσεων για φαντάσματα γεμάτη αλκοόλ, χιούμορ και αυτοσαρκασμό, όπως συνηθίζει αυτός ο συγγραφέας. Ο Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον από την άλλη επιλέγει να αφηγηθεί μια ιστορία φόνου μέσα σ’ ένα παλαιοπωλείο, όπου μάλιστα εμφανίζεται ο ίδιος ο διάβολος (ή κάποιος που του μοιάζει) και συζητάει περί ηθικής με τον δολοφόνο. Κατά τα φαινόμενα, στην Αγγλία τουλάχιστον, πάντα εμφανίζονται φαντάσματα και άλλες υπερφυσικές παρουσίες κατά την περίοδο των εορτών. Στην Ουαλία πάλι «πάντα υπάρχουν θείοι τα Χριστούγεννα. Οι ίδιο θείοι», όπως επισημαίνει ο Ντύλαν Τόμας, στο ωραιότερο ίσως και πιο γνωστό διήγημα της ανθολογίας.

Διαφορετικά είναι τα πράγματα στην άλλη ακτή του Ατλαντικού (αλλά κατά βάθος ίδια, αφού πρόκειται πάντα για δυνατές και γλυκές αναμνήσεις). Ο Στίβεν Κρέιν, ο Ο. Χένρι, ο Τζακ Λόντον, ο Τζον Άπνταϊκ μάς μεταφέρουν στην Άγρια Δύση με τους γελαδάρηδες, στα βουνά όπου ψάχνουν οι χρυσοθήρες για χρυσάφι, σε μικρές πόλεις όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους και όπου τα Χριστούγεννα όλοι μεταμορφώνονται στον λίγο καλύτερο εαυτό τους. Μια ιδιαίτερη περίπτωση μες στην ανθολογία αποτελεί ο Χέμινγουεϊ καθώς στα τρία χρονογραφήματα του που περιλαμβάνονται στο βιβλίο διαβάζουμε για τα Χριστούγεννα στο Παρίσι, στο Μιλάνο, στις Άλπεις. Κι από κοντά ο Κόουλριτζ και ο Αλφόνς Ντοντέ που γράφουν για την ατμόσφαιρα και τις συνήθειες της εορταστικής περιόδου στη Γερμανία και η Αμάλιε Σκραμ που αφηγείται τη λυπητερή ιστορία ενός κοριτσιού στη Νορβηγία, σχηματίζοντας τελικά μιαν ανθολογία τόσο ποικίλη και τόσο καλή όσο και οι συγγραφείς που περιλαμβάνονται στις σελίδες της.

Χριστουγεννιάτικο δείπνο, συλλογικό, εκδόσεις Νάρκισσος, 2012 

Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος   

 58_6

Από τις εκδόσεις Νάρκισσος κυκλοφορούν επίσης οι εξής εκδόσεις:

Χριστουγεννιάτικες ιστορίες, Κάρολος Ντίκενς, μτφ. Μαρία Αγγελίδου

Ρώσικες χριστουγεννιάτικες ιστορίες, πρόλογος Σόνια Ιλίνσκαγια, μτφ. Ελένη Μπακοπούλου

Ρώσικα χριστουγεννιάτικα διηγήματα, μτφ. Ελένη Μπακοπούλου – Ευγενία Κριτσέφτσκαγια

Χριστουγεννιάτικες αστυνομικές ιστορίες, μτφ. Γιάννης Καστανάρας

Χριστουγεννιάτικες ιστορίες με φαντάσματα, μτφ. Πάνος Τομαράς

Χριστουγεννιάτικες ταξιδιωτικές ιστορίες, μτφ. Πάνος Τομαράς