ΣΤΟ ΡΑΦΙ ΤΟΥ BOOKCROSSER: DANIEL CHAVARRIA, ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΘΕΙΟ

DanielChavarria

Τίτλος: Χαιρετίσματα στο θείο

Συγγραφέας: Daniel Chavarria

Καταχωρήθηκε από karjim την 24 Σεπτεμβρίου 2012

Βαθμολογία: 8/10

 

Σχόλιο από karjim τη Δευτέρα 12 Νοεμβρίου 2012:

Τον Ντανιέλ Τσαβαρία τον ανακάλυψα χάρη στο Βookcrossing, μέσω του bookring του aris1, «Το κόκκινο στο φτερό του παπαγάλου». Με είχε ενθουσιάσει εκείνο το βιβλίο του κι έτσι αγόρασα αυτό εδώ στην Έκθεση, αφού από κάποιους μάλιστα θεωρείται και το καλύτερό του. Αν και σ’ αυτό θα διαφωνήσω.

Ο Τσαβαρία είναι ένας καταιγιστικής πλοκής και αστείρευτης φαντασίας συγγραφέας με άκρατο λογοτεχνικό κοσμοπολιτισμό, κάτι που βρίσκεται σε απόλυτη συνάρτηση βέβαια με την ίδια τη ζωή του. Γεννήθηκε στην Παραγουάη, αλλά έφυγε στα καράβια από μικρός,  ταξίδεψε στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και γύρισε σχεδόν όλο τον κόσμο. Κάποια στιγμή γύρισε στο Μοντεβιδέο, από εκεί βρέθηκε στη Βραζιλία και τελικά, για να μη συλληφθεί , αυτομόλησε, διαπράττοντας αεροπειρατεία (!), στην Κούβα, όπου και ζει πλέον μόνιμα, χαλαρός στο περιβάλλον Κάστρο. Αυτή η πολυτάραχη ζωή αντικατοπτρίζεται με κάποιον τρόπο και στα βιβλία του, που έχουν έναν σαφή αριστερό προσανατολισμό και έναν υποδόριο, αλλά εξίσου σαφή, θαυμασμό στο πρόσωπο του  Κάστρο και το καθεστώς του.

Το βιβλίο χωρίζεται χρονολογικά σε τρία μέρη: 1970-1972, 1973-1974 και 1977. Οι χρονολογίες όμως δε λένε και πολλά, μιας και το ένα τρίτο περίπου των κεφαλαίων αναφέρεται σε πολύ προγενέστερες περιόδους, στη δεκαετία του 1930 και του 1940, στο 1950, στο 1960 και τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά ακόμα και στο τέλος του 19ου αιώνα. Οι επιμέρους ιστορίες του πηγαίνουν πίσω και πάλι εμπρός, ή ακόμα και μπρος για να καταλήξουν πίσω. Είναι πραγματικά απίστευτο ότι το βιβλίο έχει σε 570 σελίδες 92 κεφάλαια (!) και στα μισά τουλάχιστον η εξιστόρηση αφορά καινούργια πρόσωπα που συχνά μάλιστα δεν τα ξανασυναντάμε ποτέ στο βιβλίο. Το ύφος της εξιστόρησης δε, αλλάζει σχεδόν από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, κάποτε σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, κάποτε σε δευτεροπρόσωπη (τύπου Σαραμάγκου), ενώ πάρα πολλά κεφάλαια δεν είναι παρά επίσημη κωδικοποιημένη ηλεκτρονική αλληλογραφία (τη δεκαετία του 1970!) – μηνύματα, αναφορές και εντολές. Στην ουσία είναι ένα μυθιστόρημα κατασκοπείας. Με πολλή δουλειά από πίσω του, αλλά μυθιστόρημα κατασκοπείας.

Για να δούμε την υπόθεση, όσο μπόρεσα τουλάχιστον εγώ να την καταλάβω. Το μυθιστόρημα ξεκινάει από τον ποταμό Ταπαζός (παραπόταμος του Αμαζονίου) στη Βραζιλία, όπου ένας γκρίνγκο ανακαλύπτει, από έναν υπάλληλό του γηγενή, ένα μυστηριώδες φάρμακο που παράγεται από τα φύλλα ενός σπάνιου δέντρου και το οποίο προκαλεί ύπνωση στον ασθενή και εξαφανίζει τον πόνο εφόσον του υποδειχθεί, όσο βρίσκεται σε νάρκωση, να μην πονάει. Το δέντρο και το παρασκεύασμά του αρχίζουν να το ερευνούν φαρμακευτικές εταιρείες και φυτοχημικοί, ενώ ανθρωπολόγοι και εθνολόγοι ανακαλύπτουν μία φυλή πολεμιστών βαθιά στη ζούγκλα που χρησιμοποιεί τα φύλλα για τις ιδιότητές τους. Αλλά πριν από όλους το σκεύασμα πέφτει στην αντίληψη της NSA και της CIA, που θέλουν να το κρατήσουν κρυφό και να το χρησιμοποιήσουν για τους δικούς τους σκοπούς. Έτσι, σχεδόν σε ολόκληρο το πρώτο μέρος του βιβλίου παρακολουθούμε εντολές εξόντωσης και την εκτέλεση όλων των προσώπων που με κάποιο τρόπο έμαθαν, ερεύνησαν, έψαξαν, βρήκαν το δέντρο, τα φύλλα του, τη φυλή που το χρησιμοποιούσε κ.λπ. Μιλάμε για τρελές σφαγές και φυσικά άπειρες πληροφορίες εθνολογικού, βοτανολογικού, γεωγραφικού και ανθρωπολογικού χαρακτήρα.

 Παράλληλα, ο συγγραφέας μάς παρουσιάζει την οικογενειακή ιστορία δύο ηρώων, που θα εξελιχθούν στους κεντρικούς ήρωες του τρίτου μέρους, τον Ισπανό Χάιμε Αρνάιθ, έναν σκληρό και αμοραλιστή φασίστα αξιωματικό (επί Φράνκο), και της πολλά χρόνια αργότερα γεννημένης ανιψιάς του, της Χιμένας, της περίπου θηλυκής εκδοχής του θείου της, που εκτός από τα παραπάνω χαρακτηριστικά διέθετε και τη θεωρητική υποδομή της ιδεολογικής ανωτερότητας απέναντι στους περιττούς τιποτένιους του κόσμου. Καθώς βέβαια και μία απίστευτη σεξουαλικότητα που εκδηλώνεται κυρίως προς το πρότυπο ανδρείας και ανωτερότητας του θείου της, να σημειωθεί.

Δε θα πω άλλα για τους ήρωες αυτούς για να μη χαλάσω τις πολλές εκπλήξεις, θα πω όμως ότι από τη μέση και μετά το βιβλίο γίνεται απόλυτα κατασκοπευτικό, εμπλέκοντας κατασκόπους και υπηρεσίες αντικατασκοπείας πάνω στην εξής ιδέα που αποτελεί μάλλον και την αντίληψη του συγγραφέα για την Ιστορία και τον  κόσμο: Ο δυτικός καπιταλισμός με ηγέτιδα δύναμη τις Ηνωμένες Πολιτείες, και εν καιρώ Ψυχρού Πολέμου (1971-1977), προσπαθεί να τελειώσει μια και καλή με τον κομμουνισμό σαν αντίπαλο ιδεολογικό και πολιτικό σύστημα μιας και, όπως λέει ο ήρωας, οι ΗΠΑ στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έκαναν το λάθος να ρίξουν την ατομική βόμβα στην Ιαπωνία και όχι στην ΕΣΣΔ. Έπρεπε λοιπόν να πληγούν παγκοσμίως τα κομμουνιστικά καθεστώτα με αιχμή την ΕΣΣΔ και την Κούβα, μέσα από ένα καλά οργανωμένο σύστημα χειραγώγησης μεσαίων και ανώτερων στελεχών που θα προκαλούσαν αποσταθεροποιητικές ρωγμές στα καθεστώτα αυτά εκ των ένδον, λόγω των εντολών που θα λάμβαναν με τη χρήση της ταπαχίνης (πρόκειται για την ουσία που παρήγαν τα φύλλα του περιβόητου δέντρου που ανέφερα στην αρχή). Το σχέδιο αυτό είχε το κωδικό όνομα “USHER”, εμπνευσμένο από το έργο του Πόε «Η πτώση του σπιτιού των Usher»,  όπου όλο το οικοδόμημα καταρρέει από μία μικρή, ασήμαντη εξωτερική ρωγμή.

Οι ιδεολογικές καταβολές του συγγραφέα είναι εμφανείς. Υπάρχει ιδεολογικός προβληματισμός κυρίως πάνω στη φασιστική αντίληψη του διαχωρισμού των ανθρώπων, που αποτελεί ίδιον του καπιταλισμού και που ο καπιταλισμός το έχει χρησιμοποιήσει και αναθρέψει ακόμα, όμως όλα αυτά γίνονται μέσα από μια καταιγιστική δράση -την οποία ενίοτε δυσκολεύεσαι να παρακολουθήσεις- και μέσα από μια συνεχή χωροχρονική μετακίνηση. Ο Τσαβαρία επιχειρεί πρωτίστως να σε συναρπάσει και ακολούθως να σε προβληματίσει. Και αυτό είναι βέβαια που εκτίμησα προσωπικά στο βιβλίο του παρά την κραυγαλέα πολιτική τοποθέτηση.

Η πορεία του βιβλίου στο Bookcrossing:

Κάθε Δεκέμβρη η ελληνική κοινότητα του Bookcrossing διοργανώνει έναν από τους αγαπημένους της θεσμούς,  το Ballyclaus (Bally = ο Βιβλιοποδαράκης του Bookcrossing). Στο Ballyclaus δηλώνουν συμμετοχή όσοι επιθυμούν, συμπληρώνοντας και «επικαιροποιώντας» σε μια λίστα επιθυμιών τα βιβλία που θέλουν να διαβάσουν. Κάθε συμμετέχων χρίζεται -κατόπιν μυστικής κληρώσεως- Άγιος Βασίλης ενός άλλου και αναλαμβάνει την ευχάριστη υποχρέωση να στείλει στο «ταίρι» του ένα ή και περισσότερα βιβλία από τη «wishlist» του. Τα δωροκουτιά τείνουν συχνά να γίνονται “υπερπαραγωγές”, μιας και περιλαμβάνουν σοκολατάκια, ποικίλα ζαχαρώδη και πλήθος από μικρά ή και μεγαλύτερα, ευφάνταστα συνήθως, δώρα!

Το 2012 δεν έλαβα μέρος εγώ στο Ballyclaus, αλλά η εννιάχρονη κόρη μου, Helia2004, η οποία έλαβε την παραμονή των Χριστουγέννων ένα υπέροχο πακετάκι από την ακόμα μικρότερή της marinaiahlion με δύο βιβλία της Ζωρζ Σαρή και πολλά καλούδια. Με τη σειρά της κληρώθηκε να είναι η «Secret Santa» του βιβλιοφάγου panost, που καταβροχθίζει βιβλία με απίστευτους ρυθμούς! Κατά τον έλεγχο που κάναμε μαζί, στη λίστα του υπήρχε το βιβλίο του Τσαβαρία και όπως ήταν φυσικό, παρόλο που αρχικός σκοπός μου ήταν να κάνω κάποια στιγμή το βιβλίο βιβλιοδαχτυλίδι, αυτό απήχθη πάραυτα από την εννιάχρονη κόρη μου και τοποθετήθηκε ευλαβικά μαζί με διάφορα  άλλα βιβλία και ζωγραφιές της στο κουτί που προοριζόταν για τον «γλυκούλη» της, όπως μου είπε.

Χαίρομαι τουλάχιστον γιατί ο panost σίγουρα θα αφήσει το βιβλίο να ταξιδέψει ξανά όταν το διαβάσει.

Δημήτρης Αλεξίου

T018075002-200