ΣΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

SOTI ON THE SHELF

Πόσο πίσω στην παιδική σας ηλικία πάει η βιβλιοθήκη σας; Έχετε στην κατοχή σας τις «Περιπέτειες του Τομ Σόγερ» ή του μικρού Σεριόζα, τον «Εγωιστή γίγαντα» που διαβάζατε μικρή; Εγκυκλοπαίδειες από εκείνη την εποχή, τεύχη του Αστερίξ, σχολικά εγχειρίδια, τα βιβλία του Ντίκενς;

Οι παιδικές μου βιβλιοθήκες δεν υπάρχουν πια μετά από μετακομίσεις, θανάτους και καινούργιες μετακομίσεις. Εξάλλου, το 1999 το σπίτι μου κάηκε: τα περισσότερα βιβλία μου έγιναν στάχτη, ενώ μερικά καταστράφηκαν από το νερό της Πυροσβεστικής. Ξανάρχισα σχεδόν από το μηδέν: αγόρασα πλήθος βιβλίων αλλά όχι τα παιδικά αναγνώσματα – εκτός από ένα γαλλικό μυθιστόρημα που είχε ελληνικό τίτλο “Το σπουργιτάκι” το οποίο βρήκα, τυχαία, σ’ ένα παλαιοπωλείο εδώ στο Παρίσι. Ήταν από τα αγαπημένα μου αναγνώσματα. Όσο για τον Αστερίξ, όπως πολλοί άνθρωποι της ηλικίας μου, τον ξέρω απέξω. Ομοίως, τον Λούκι Λουκ.

 

Ο πατέρας σας, έχετε γράψει, είχε δύο βιβλιοθήκες: στη μία κρατούσε τα ιατρικά του συγγράμματα και τις εγκυκλοπαίδειες και στην άλλη τα κομμουνιστικά δοκίμια (και τους μεγάλους Ρώσους συγγραφείς, ευτυχώς). Στις δύο βιβλιοθήκες που κι εσείς έχετε, όπως λέτε, είναι τα βιβλία σας ταξινομημένα σύμφωνα με κάποιο σύστημα; Και αν ναι, καταφέρνετε να το διατηρείτε απαράλλακτο καθώς τα βιβλία διαρκώς πολλαπλασιάζονται;

Εμείς οι μανιακοί της ευταξίας διατηρούμε ψυχαναγκαστικά συστήματα. Θεματικές ενότητες, γλωσσικές ενότητες. Τα βιβλία πάντως δεν πολλαπλασιάζονται: χαρίζω πολλά, χάνω μερικά… Διαβάζω όλο και λιγότερη μυθοπλασία, όλο και περισσότερα δοκίμια… Έχω επιστρέψει σε μια παλιότερη εποχή όπου δεν διάβαζα καθόλου μυθιστορήματα – υπήρξα για πολλά χρόνια σπουδάστρια ιστορίας και ακολουθούσα τον δρόμο της ιστορίας.

 

Έχετε κάποιον ιδιαίτερο χώρο, στα ράφια της βιβλιοθήκης σας, στο πατάρι, στην κουζίνα, όπου κρατάτε συγκεντρωμένα τα βιβλία των φίλων σας συγγραφέων; Τα βιβλία που έχετε γράψει εσείς πού βρίσκονται; Γενικά, υπάρχουν βιβλία που αποφεύγετε να τα εκθέτετε σε κοινή θέα – επειδή βαριέστε, ας πούμε, να εξηγείτε για ποιον λόγο τα έχετε στην κατοχή σας;  

Δεν έχω αρχείο βιβλίων φίλων συγγραφέων, ούτε δικών μου βιβλίων. Τα βιβλία μου υπάρχουν, ελπίζω, σε βιβλιοθήκες άλλων ανθρώπων. Όλα τα βιβλία των βιβλιοθηκών μου βρίσκονται στην κοινή θέα – δεν νομίζω ότι κάποιο από αυτά εκπλήσσει κανέναν: πολλά σχετίζονται με τις αλλεπάλληλες σπουδές, άλλα με τα βιβλία που έχω γράψει… υπάρχουν πάντοτε οι Ρώσοι κλασικοί, η κεντροευρωπαϊκή λογοτεχνία…

 

Κρατάτε όλα τα βιβλία που φτάνουν στα χέρια σας ή κάποια από αυτά τα πετάτε ή τα χαρίζετε; Βιβλία που σας έστειλαν και ξέρετε πως δεν πρόκειται να τα διαβάσετε, μυθιστορήματα που τα παρατήσατε στην 30ή τους σελίδα, άθλια  τυπωμένα βιβλία με στίχους τραγουδιών, τι τα κάνετε;

Διαβάζω όλα τα βιβλία που μου στέλνουν ή μου χαρίζουν όταν οι συγγραφείς ζητούν τη γνώμη μου. Και γενικά απαντώ σε όλους, παρότι φαντάζομαι ότι υπάρχουν εξαιρέσεις: μερικές φορές ξεχνάω, άλλες φορές έχω πολλή δουλειά και αναβάλλω τη ανάγνωση και την απάντηση… Κάμποσα βιβλία τα αφήνω πριν από την 30ή σελίδα. Τα περισσότερα σύγχρονα γαλλικά μυθιστορήματα τα αφήνω στη δεύτερη σελίδα.

 

Τυχαίνει καμιά φορά να χρησιμοποιείτε κάποιο από τα βιβλία σας για άλλο σκοπό εκτός από την ανάγνωση; Για ν’ ακουμπήσετε το ποτήρι σας, φερ’ ειπείν, ή για να σκοτώσετε ένα κουνούπι, για να σημειώσετε πρόχειρα έναν αριθμό τηλεφώνου; Γενικά, πώς συμπεριφέρεστε στα βιβλία σας;

Έχω “μεσαία” συμπεριφορά. Δεν βρομίζω τα βιβλία, τα προσέχω… Αλλά δεν είμαι από εκείνους που δεν ανέχονται να τσακίζουν τη ράχη ή να σημειώνουν και να υπογραμμίζουν. Χρησιμοποιώ ένα μολυβάκι… Και στα ηλεκτρονικά κείμενα δημιουργώ ένα παράλληλο έγγραφο σημειώσεων.

 

Τα βιβλία που έχετε στην κατοχή σας και τα έχετε διαβάσει φέρουν επάνω τους ίχνη των αναγνώσεών σας; Σημειώνετε το όνομά σας ή τον χρόνο και τον τόπο απόκτησής τους, υπογραμμίζετε το κείμενο, σημειώνετε στο περιθώριο ή στις λευκές σελίδες τους, τσακίζετε τις πάνω γωνίες τους; Αν έπεφτε σήμερα στα χέρια σας ένα βιβλίο που είχατε διαβάσει πριν από είκοσι χρόνια, θα το αναγνωρίζατε από τα σημάδια του κορμιού;

Ναι, όπως είπα, υπογραμμίζω και σημειώνω στα περιθώρια… Αλλά, με το πέρασμα του χρόνου, γίνομαι όλο και πιο χαζή. Όταν ανοίγω βιβλία που διάβασα σε ηλικία 14-15 ετών, οι σημειώσεις στο περιθώριο με μικρά παιδικά γράμματα μαρτυρούν ότι η εξέλιξή μου υπήρξε αμφίβολη. Ήξερα περισσότερα απ’ όσα ξέρω. Ακούγεται παραδοξολογία… 

7-2-soti 

Σας τυχαίνει συχνά να μη θυμάστε αν έχετε στην κατοχή σας κάποιο βιβλίο ή, ακόμη, αν το έχετε διαβάσει; Έχει συμβεί να αγοράσετε δεύτερη φορά ένα βιβλίο επειδή είχατε ξεχάσει ότι το είχατε ήδη;

Όχι. Δεν έχω πάθει ακόμα αυτό το είδος άνοιας.

 

Υπήρξαν περίοδοι στη ζωή σας στη διάρκεια των οποίων δεν διαβάζατε καθόλου βιβλία; Υπήρξαν μήπως υπολογίσιμα χρονικά διαστήματα που δεν διαβάζατε κάποιο συγκεκριμένο είδος (μυθιστορήματα, ποίηση, δοκίμια); 

Κάθε στιγμή έχει τα διαβάσματά της. Υπάρχει όμως μια λίγο πολύ σταθερή στάση: σιχαίνομαι τις ερωτικές εξομολογήσεις, την αυτοψυχανάλυση, την προπαγάνδα – επίσης, δεν διαβάζω κόμικς.  

 

Σε πόσες και ποιες γλώσσες είναι γραμμένα τα βιβλία που υπάρχουν στη βιβλιοθήκη σας; Έχετε βιβλία γραμμένα σε κάποια γλώσσα που δεν ξέρετε να τη διαβάσετε; Αν ναι, πώς έγινε και βρέθηκαν στην κατοχή σας;

Διαβάζω σε πέντε γλώσσες αλλά στα γερμανικά χρειάζομαι λεξικό. Θα ήθελα να μπορώ να διαβάσω ρωσικά… Έχω πεισθεί για τη σλαβική μου καταγωγή: ίσως θα μπορούσα να τα μάθω μέσω μιας πολύπλοκης βιολογικής μεθόδου…

 

Ο Ρολάν Μπαρτ ξεχώριζε τα βιβλία που διάβαζε αποκλειστικά για την απόλαυση, τα οποία τα έπαιρνε στο κρεβάτι του, «έπιπλο της ανευθυνότητας» καθώς το έλεγε, από τις αναγνώσεις που προορίζονταν για την εργασία του, τις οποίες τις έκανε στο γραφείο, «έπιπλο της υπευθυνότητας». Κάνετε εσείς κάποια τέτοιου είδους διάκριση κατά την αναγνωστική σας πρακτική; 

Μάλιστα, αυτό ακριβώς κάνω.

 

Χρησιμοποιείτε κάποια μηχανή ηλεκτρονικής ανάγνωσης (ereader); Ανεξάρτητα από την πιθανή ή βέβαιη μελλοντική πορεία του ενός και του άλλου μέσου, σας χαρίζει την ίδια απόλαυση και ωφέλεια η ανάγνωση ενός κειμένου τυπωμένου σε χαρτί και του ίδιου κειμένου σε ψηφιακή μορφή;

Μόλις χάρισα το Κindle σε μια φίλη μου διότι είχε πέσει σε αχρησία. Ωστόσο, διαβάζω πάρα πολύ on line, στην οθόνη του υπολογιστή μου.

 

Μπορείτε να επιλέξετε πέντε βιβλία από τη βιβλιοθήκη σας που είναι πολύ σημαντικά για σας, ανεξάρτητα ενδεχομένως από τη λογοτεχνική τους αξία ή από οποιοδήποτε άλλο καλλιτεχνικό κριτήριο; Υπάρχει, επίσης, κάποιο βιβλίο στη βιβλιοθήκη σας, το οποίο να έφτασε στα χέρια σας με τρόπο που να το ξεχωρίζει απ’ όλα τα υπόλοιπα;

Μπορώ να επιλέξω πέντε βιβλία: του Μορίς Μπλανσό, του Κίρκεγκορ, του Τόμας Μπέρνχαρτ, του Επίκτητου, του Σελίν. Όσο για ασυνήθιστους τρόπους απόκτησης βιβλίων φοβάμαι ότι δεν έχω καμιά ιστορία να διηγηθώ.

 

(Η συνέντευξη δόθηκε στον Χαράλαμπο Γιαννακόπουλο) 

 soti