Η ΚΡΙΣΗ ΩΣ ΠΡΟΪΟΝ

"The Glowing Homeless”, Fanny Allié

«The Glowing Homeless”, Fanny Allié

«Σηκώστε το βλέμμα σας, τολμήστε, λέει ο συνοδός συνεπαρμένος από την αποστολή του, που συνίσταται στο να ανοίξει τα μάτια των ευκατάστατων τουριστών και να τους κάνει να δουν την κατάσταση στην οποία έχουν περιπέσει οι παρίες. Κοιτάξτε τι συμβαίνει πάνω στη γη και δυο βήματα από σας. Ακούτε το παράπονο που ξεχύνεται από τούτα τα κτήρια;»  

Η είδηση προκαλεί ιδιαίτερη αίσθηση και ξαφνιάζει: ένα από τα πιο γνωστά ταξιδιωτικά πρακτορεία των ΗΠΑ, το Context Travel,  ετοιμάζει  ένα προκλητικό τουριστικό πακέτο. Περιήγηση στην Ελλάδα της κρίσης, περιδιάβαση σε χώρους εξαθλίωσης και γνωριμία με απεγνωσμένους πολίτες. Όλα αυτά βέβαια με την παρουσία ειδικών επιστημόνων (κυρίως οικονομολόγων) που θα αναλύουν στους φιλομαθείς ταξιδευτές τα αίτια της τραγικής κατάστασης. Με το τέλος κάθε ταξιδιωτικού τουρ θα ακολουθεί κρασί και συζήτηση, όπου οι συμμετέχοντες εκδρομείς θα εκθέτουν τις εντυπώσεις τους αλλά και θα προτείνουν λύσεις για να βγει η χώρα και οι δυστυχείς της κάτοικοι από αυτό το τέλμα.

Εκδρομές ευαισθητοποίησης επομένως για μεγαλόψυχους τουρίστες. Μία τέτοια εκδρομή περιγράφει και η γαλλίδα συγγραφέας Λιντί Σαλβέρ στο μυθιστόρημά της Όμορφες Ψυχές.  Οι ευκατάστατοι, καλλιεργημένοι και με άψογους τρόπους ήρωές της έχουν ευρύτερες ανησυχίες. Νοιάζονται και για τις συνθήκες διαβίωσης των απόκληρων. Έτσι μετέχουν στην ξενάγηση που οργανώνει ένα ταξιδιωτικό γραφείο στην Ευρώπη των απόρων. Περιηγούνται από τα slums της Γαλλίας και της Γερμανίας έως και αυτά της Ιταλίας. Είναι έτοιμοι να διευρύνουν τις εμπειρίες  τους γνωρίζοντας από πρώτο χέρι την εξαθλίωση.

Η Σαλβέρ όμως μέσα από το βιτριολικό της χιούμορ τους ξεγυμνώνει. Καταδεικνύει ότι αντιμετωπίζουν την ανέχεια απλώς ως ένα σπάνιο εξωτικό φρούτο κατάλληλο για τις επιτηδευμένες ψευδο-ευαισθησίες τους. Η δυστυχία γίνεται κατά συνέπεια αφορμή άλλοτε για εξεζητημένες εξάρσεις συμπόνιας («σταθείτε στην άκρη των δακρύων και γίνετε ένα με την αθλιότητα»), άλλοτε για ηθικές παραινέσεις («αν δούλευαν λίγο περισσότερο») και αρκετές φορές διεγείρει απλώς το φιλοπερίεργο («Ίσως έτσι της αποσπάσει μερικές πιπεράτες ομολογίες. Το ταξίδι πρέπει να είναι αποδοτικό»). Η σκληρή όμως πραγματικότητα δεν διαπερνά τους φιλάνθρωπους ταξιδευτές, δεν προκαλεί ρήγματα στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τη ζωή.

Το συμπέρασμα είναι απογοητευτικό. Για τους τουρίστες μας ο μόνος λόγος που τους παρακινεί στο ταξίδι είναι «το δελεαστικό θέαμα της αθλιότητας. Για τα φωτισμένα μυαλά η αθλιότητα είναι όντως το καλύτερο μπαχαρικό. Ενεργοποιεί το πνεύμα. Το ανάβει. Το διεγείρει». Μια δυνατή εμπειρία, λοιπόν, που θα τους αναζωογονήσει απομακρύνοντας τους από την καθημερινή ανία. Τίποτα περισσότερο.

Ιδιαίτερη αναφορά χρήζει τέλος,  ο τρόπος γραφής του βιβλίου όπου ανάμεσα στις σκέψεις των πρωταγωνιστών παρεμβάλλονται τα καυστικά, ειρωνικά σχόλια της Σαλβέρ. Η συγγραφέας  κάνοντας χρήση  αυτής της μεθόδου δεν διστάζει να υπογραμμίσει την άποψη της για το υποκριτικό και νοσηρό όλων αυτών των δήθεν ανθρωπιστικών πρωτοβουλιών.

   

 

Σαλβέρ Λιντί, Όμορφες Ψυχές, μετάφραση Μαριλένα Καρρά, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα, Νοέμβριος 2001

Πηγές

Ιωάννα Νιαώτη, Η κρίση πουλάει και ως ταξιδιωτικό πακέτο σε: http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=345647

Nicky Mariam Onti, Greek Misery Tourism a Lure σε: http://greece.greekreporter.com/2013/02/19/greek-misery-tourism-a-lure/

Γιάννης Φλυτζάνης

όμορφες ψυχές (1)