ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΣΤΑ ΑΚΡΑ

naomi-splsh

«Ο Τροχός της τύχης», Τζ. Τανιζάκι, μετ. Μ. Σοφιανού, εκδ. Ροές, 1986, σελ. 221  

Η διαστροφή είναι ύπουλο όπλο στα χέρια των συγγραφέων, μπορεί να συγκινήσει, να απασχολήσει, ίσως κάποτε να σκανδαλίσει τον αναγνώστη. Ένα βιβλίο που γράφτηκε το 1928 και ασχολείται με την καταραμένη σεξουαλική σχέση δυο γυναικών δεν μπορεί παρά να σόκαρε στην εποχή του. Σήμερα; Στο δικό μας αιώνα ο αισθησιασμός είναι μια πιο μπερδεμένη ιστορία, ο ερωτισμός κάποτε ύπουλα συνδέεται με τις άγριες σκηνές σεξ σε όλες τις αποχρώσεις του ατάλαντου γκρι και χάνεται η μαγεία της απαγόρευσης.

Στο μυθιστόρημα του Τζ. Τανιζάκι «Ο τροχός της τύχης» δεν υπάρχει ούτε μια ερωτική σκηνή, όμως η αίσθηση της λαγνείας ελλοχεύει σε κάθε λέξη. Ο συγγραφέας δεν σοκάρεται από την ομοφυλοφιλική σχέση των πρωταγωνιστριών του, παρά μόνον από το μυαλό της θεϊκά αιθέριας ύπαρξης που είναι η μια εκ των δυο ηρωίδων. Είναι ο έρωτας αυτός καθ’ αυτός που θα τις οδηγήσει στην καταστροφή ή μάλλον η πιο σκοτεινή εμπλοκή του, αυτή της σκλαβιάς.

Μια νεαρή καθωσπρέπει παντρεμένη γυναίκα, η Σονόκο Κακιούτσι για να διασκεδάσει την πλήξη της αρχίζει μαθήματα ζωγραφικής σε μια τοπική Σχολή. Εκεί βγαίνει μια φήμη πως έχει σχέσεις με μια πανέμορφη κοπέλα, όμοια αρχαία θεά, τη Μιτσούκο, την οποία ούτε καν γνωρίζει. Με αφορμή το κακόβουλο κουτσομπολιό οι δυο γυναίκες θα συναντηθούν και θα αναπτυχθεί μεταξύ τους μια ερωτική σχέση απόλυτης εξάρτησης. Η Σονόκο θα επιβάλλει την ερωμένη της στον άντρα της -που πιθανότατα δεν την παρατά γιατί στηρίζεται οικονομικά από τα πεθερικά του- θα ανεχτεί τα καπρίτσια της, τα ψέματα, τις προσβολές, το δολοπλόκο χαρακτήρα της, τον εραστή της και τελικά θα φτάσει στην καταστροφή.

Ο χαρακτήρας της Μιτσούκο, το πλάσμα με την απόκοσμη ομορφιά που αρέσκεται να ανακατεύει τους θαυμαστές του με μια μόνο κίνηση του κεφαλιού, είναι μια κλασική λογοτεχνική Ιαπωνική φιγούρα. Ο συγγραφέας τη βάζει να εμπλέκεται σε ένα σωρό μηχανορραφίες, να συμπεριφέρεται τόσο εγωιστικά όσο μια θεότητα, αλλά ταυτόχρονα την αποδομεί, της δίνει ανθρώπινα, σεξουαλικά κίνητρα. Η Μιτσούκο δεν παύει στιγμή να είναι και γήινη.

Η γραφή του Τανιζάκι έχει καθαρότητα, όπως των περισσότερων Ιαπώνων – έτσι κατορθώνει να χειριστεί το θέμα του με διαύγεια. Διαβάζοντας το οπισθόφυλλο φοβήθηκα πως η σχέση των δυο γυναικών θα στιγματιζόταν τελικά, μιας και οδηγεί στον χαμό. Είχα άδικο, αυτό που διερευνά ο συγγραφέας είναι το σεξουαλικό πάθος που μπορεί να φτάσει στα άκρα· δεν είναι παρά συγκυριακό πως σε αυτό εμπλέκεται μια λεσβιακή σχέση. Τα όρια του ερωτισμού, οι βαθιές έξεις ανάμεσα στους ανθρώπους, ο εγωισμός που εμποδίζει το συναίσθημα να αναπτυχθεί, η σεξουαλική υποδούλωση, η κενή καθημερινότητα που γεμίζει με την παράνομη σχέση είναι το θέμα του, πέρα από σεμνοτυφίες και ηθικολογίες. Η λαγνεία, πανταχού παρούσα -αλλά και κρυφή- είναι το βασικό ατού του, όπως και η χαμένη ηρωίδα του Σονόκο που ακόμα και μετά την καταστροφή δεν καταλαβαίνει τίποτα, παραμένει στην πλάνη της.

Κατερίνα Μαλακατέ

www.diavazontas.blogspot.gr

tanizaki