ΕΙΔΟΣ ΜΕΙΚΤΟ

 1017321_682485041777618_337994404_n

Πάνος Σταθόγιαννης, Ο Γραφιάς, (Homo Scriptor), εκδ. Γαβρλιηλίδης, 2013

Με θέλγουν ιδιαίτερα τα βιβλία που φέρνουν σε αμηχανία την κριτική. Όταν φυσικά δεν το πράττουν επίτηδες, δηλαδή όταν η ταξινομητική, ειδολογική τους δυσκολία δεν έχει στόχο να αποκρύψει την έλλειψη ταλέντου. Άλλωστε τα ακατάτακτα είναι αυτά που συνήθως ορίζουν τις ταξινομήσεις. Στην περίπτωση του Γραφιά του Πάνου Σταθόγιαννη έχουμε να κάνουμε με ένα τέτοιο κείμενο.

Ένα κείμενο που αναπτύσσεται σε είκοσι δύο στιγμιότυπα, στιγμές. Μισό-βιωματικό υποψιάζομαι, περιγράφει -ή αλλιώς “χάνεται”- μέσα στις στιγμές του.

Το κείμενο είναι, ή μάλλον καλύτερα υποκρίνεται, πως είναι πεζό. Στην πραγματικότητα φλερτάρει με έναν ιδιότυπο έμμετρο λόγο και ασφαλώς εμφορείται από μια ποιητικότητα, σε ορισμένα σημεία δε δείχνει να θέλει να την υπερβεί, να τη μεταστοιχειώσει. 

Ο γραφιάς παραθέτει λοιπόν, σε τρίτο πρόσωπο!, μια σειρά από σουρεαλιστικές συναντήσεις, συνομιλίες, αφηγήσεις, μονολόγους. Ως προμετωπίδα κάθε αποσπάσματος, ή “στιγμιότυπου”, όπως ανέφερα νωρίτερα, εμφανίζεται μια παράδοξη περιγραφή του χρώματος το οποίο βάφει το κείμενο (π.χ. κείμενο σε πορφυρό του ιλίγγου, κείμενο σε ανάστροφο ασημί πηγαδιού κ.ο.κ.). 

Ο λόγος του κειμένου αποσυντίθεται διαρκώς ώστε να επανέρθει αμέσως. Οι μικροϊστορίες ξεπετάγονται από μέσα του απρόσμενα και ολοκληρώνονται πάραυτα. Η αφήγηση, παρότι σύντομη, είναι πυκνότατη και αφήνει τον αναγνώστη με αυτή τη γλυκιά προσμονή του επιπλέον. Εκλεκτικές συγγένειες και με τα πρόσφατα, και συνάμα διαφορετικά μεταξύ τους, κείμενα του Μισέλ Φάις και του Θωμά Τσαλαπάτη. 

Ο γραφιάς είναι μορφή συμβολική, άυλη, τίποτα παραπάνω από μια αφορμή ώστε να εφορμήσουν οι λέξεις και οι ιστορίες. Εξ ου και επί της ουσίας είναι τραγικός και γοητευτικός. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο γραφιάς είναι μια αλληγορική εκδοχή του ίδιου του λόγου.

Τι θα προτιμούσα να μη συναντούσα σε αυτό το βιβλίο; Τη χρήση του βουνού (αρκετά εύκολη παραπομπή στον νιτσεϊκό Ζαρατούστρα) και αυτή την πρόσμειξη λαϊκής και λόγιας γλώσσας που, εν τούτοις, αναγνωρίζω τυγχάνει καλού χειρισμού. 

Έχω την εντύπωση πως ο Σταθόγιαννης, αφού περιπλανήθηκε για καιρό σε διάφορες όψεις του λόγου, κατέληξε σε αυτό το σύνθεμα ως το περισσότερο αισθητικά άρτιο αλλά και συνάμα ειλικρινές. Προσυπογράφω.

Δάνης Κουμασίδης

408407_647882965237826_1965412428_n