Η ΡΑΘΥΜΗ ΚΙ ΑΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Quiet Days in Clichy 2

Χένρι Μίλερ: Ήσυχες μέρες στο Κλισί, μτφ. Μτφ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Μεταίχμιο

Όσοι είναι οι αναγνώστες ενός βιβλίου, σύμφωνα με μιαν αρκετά διαδεδομένη αντίληψη περί λογοτεχνίας, άλλοι τόσοι είναι και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί αυτό να διαβαστεί. Εμφανίζονται όμως κατά καιρούς ορισμένα βιβλία που είναι με τέτοιον τρόπο γραμμένα ώστε να αποκλείουν όλες τις άλλες προσεγγίσεις εκτός από τη μοναδική που ταιριάζει σε αυτά, βιβλία που νομίζεις ότι τα ίδια αναζητούν ή και δημιουργούν καμιά φορά τους αναγνώστες τους. Περιττεύει ενδεχομένως να διευκρινίσουμε ότι αυτή η διάκριση δεν είναι σε καμία περίπτωση αξιολογική κι ίσως, μάλιστα, να μην είναι καν εφαρμόσιμη σε όλα τα βιβλία – οδηγεί όμως κάποτε σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Οι Ήσυχες μέρες στο Κλισί του Χένρι Μίλερ χωρίς αναμφισβήτητα να ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία, αρνούνται και να ενταχθούν στην πρώτη. Ενώ είναι χωρίς αμφιβολία ένα βιβλίο για όλους, στο τέλος, ανεπαισθήτως και τεχνηέντως, οδηγούν τον αναγνώστη εκεί που από την πρώτη στιγμή έπρεπε να καταλήξει. Το κάνουν όμως διασχίζοντας, με κάθε νέο αναγνώστη και σε κάθε νέα ανάγνωση, διαφορετικές οδούς και άλλα βουλεβάρτα.

Οι Ήσυχες μέρες στο Κλισί είναι η συνοπτικότερη και ίσως η καλύτερη εισαγωγή στο magnus opus του Χένρι Μίλερ, τον Τροπικό του Καρκίνου, και χωρίς υπερβολή αποτελούν τη βασιλική οδό για το σύνολο του έργου του. Όλα τα θέματα, που έχουν απασχολήσει τη ζωή και τη σκέψη του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα και έχουν υπό διάφορες μορφές εμφανιστεί στα βιβλία του, βρίσκουν σε αυτές τις σελίδες τη σαφέστερη διατύπωσή τους. Η φιλία μεταξύ δύο ανδρών και οι ατέρμονες συζητήσεις τους, που όσο ξαλαφρώνουν την ψυχή άλλο τόσο τροφοδοτούν το πνεύμα· η άσκοπη περιπλάνηση στην ωραιότερη πόλη του κόσμου· το Παρίσι, η ωραιότερη πόλη του κόσμου, κατά την ένδοξη δεκαετία του ’30, στην καλύτερη στιγμή του, όταν τα πιο συναρπαστικά πνεύματα του δυτικού κόσμου προτιμούσαν να βρίσκονται εκεί και να υφίστανται την πείνα και την ανέχεια, παρά να καλοπερνάνε οπουδήποτε αλλού· η αγάπη και η ερωτική πράξη δοσμένες με τον μοναδικό τρόπο που ο Χένρι Μίλερ σχεδόν εκ του μηδενός δημιούργησε και εξαίσια χρησιμοποίησε· η τεμπελιά και η ποίηση της καθημερινής ζωής· οι γυναίκες: οι φίλες και οι άγνωστες, οι παλαβές και οι απελπισμένες, οι πόρνες και οι σερβιτόρες, οι επικίνδυνες και οι αγαπημένες· η πράξη της συγγραφής και η γόνιμη συγγραφική απραξία· η ελευθερία και η πιο αδιαπραγμάτευτη χρήση της – το μέγιστον μάθημα.

Όποιο νήμα από αυτά κι αν διαλέξει ο αναγνώστης των Ήσυχων ημερών στο Κλισί, όποιον δρόμο από αυτούς κι αν βρεθεί ν’ ακολουθεί, είναι βέβαιο ότι ύστερα από λίγο θα θελήσει να τους δοκιμάσει όλους. Γιατί αυτό το βιβλιαράκι του Χένρι Μίλερ είναι ένας ιδιότυπος και συναρπαστικός ταξιδιωτικός οδηγός για την πόλη του Παρισιού και αποτελεί, συγχρόνως, ένα εγκώμιο της εκλεπτυσμένης τεμπελιάς και μια υπεράσπιση του δικαιώματος στην τεμπελιά, εντελώς διαφορετικό βέβαια από τα ανάλογα του Ραούλ Βανεγκέμ και του Πωλ Λαφάργκ, μα εξίσου ψυχωφελές και απείρως θελκτικότερο από εκείνα, και είναι κι ένα εξαίσιο ερωτογράφημα, που χωρίς να θυσιάζει ούτε λέξη στη συνήθη υποκριτική σεμνοτυφία καταφέρνει να διασώσει όλη την τρυφερότητα του έρωτα, και είναι πάνω απ’ όλα οι Ήσυχες μέρες στο Κλισί ένα κείμενο που προσφέρει μεγάλη αναγνωστική απόλαυση. Κι η εξαιρετική μετάφραση του Γιώργου–Ίκαρου Μπαμπασάκη είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να το διαβάσουμε και να το ξαναδιαβάσουμε.

Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος